GRP su deposu paneli; çekme ve eğilme mukavemeti, elastisite modülü, Barcol sertliği, cam elyaf oranı, yoğunluk, su emme ve ışık geçirgenliği gibi malzeme testleriyle tanımlanır. İçme suyu deposunda malzemenin suya etkisi de suya madde geçişi ve koku-tat gibi testlerle incelenir; depo kurulduktan sonra suyla doldurularak kaçağa karşı kontrol edilir. Bu rehberde her testin neyi ölçtüğünü, hangi standartla yapıldığını ve bir test raporunu nasıl okuyacağınızı anlatıyoruz; örnek olarak Aquasan kataloğunda verilen panel değerlerini kullanıyoruz.
İçindekiler
- GRP su deposu paneli neden test edilir?
- GRP panel testleri nelerdir?
- Çekme, eğilme ve darbe testleri
- Sertlik, cam elyaf oranı ve yoğunluk
- Su emme, ışık geçirgenliği ve eğilme altında sıcaklık
- İçme suyuna uygunluk testleri
- Sızdırmazlık, hidrostatik yük, yangın ve elektrik
- GRP panel test raporu nasıl okunur?
- Aquasan GRP panelleri: katalog değerleri ve saha testi
- Sıkça Sorulan Sorular
GRP su deposu paneli neden test edilir?
GRP su deposu paneli, malzemenin beyan edilen özelliklere sahip olduğunu göstermek ve üretimi kontrol etmek için test edilir. Bir depoyla ilgili değerler üç farklı kaynaktan gelir; bunları birbirinden ayırmak, raporları doğru okumanın ilk adımıdır:
| Değerin türü | Nerede belirlenir? | Örnek |
|---|---|---|
| Malzeme testi | Laboratuvarda, panelden alınan ya da standarda göre hazırlanan numunede | Çekme, eğilme, su emme, cam elyaf oranı |
| Ürün ve saha kontrolü | Bitmiş panelde ya da kurulan depoda | Barcol sertliği; suyla doldurma ve kaçak kontrolü |
| Tasarım kriteri | Hesapta ve panel tasarımında | Rüzgâr, kar ve deprem yükleri; dolu depoda duvar şekil değişimi sınırı (katalog s.12) |
GRP su depoları için Avrupa standardı EN 13280'dir; Türkiye'de TS EN 13280 adıyla yürürlüktedir. Standart, yer üstünde soğuk su depolamak için konut ve endüstriyel kullanıma yönelik cam elyaf takviyeli tek parça depoları 500 litreden 100.000 litreye, dikdörtgen çok parçalı (modüler) depoları ise 500 litre ve üzeri kapasitede kapsar. Atıf yaptığı standartlar arasında Barcol sertliği (TS EN 59), opaklık tayini (TS EN 578) ve eğilme altında sıcaklık (TS EN ISO 75-3) yöntemleri de bulunur (TSE kaydı, kontrol: 02.11.2026).
GRP panel testleri nelerdir?
GRP panel testleri; mekanik testler, sertlik ve bileşim testleri, su emme ve ışık geçirgenliği, sıcaklık davranışı, içme suyuna etki testleri ve depo düzeyindeki sızdırmazlık kontrolünden oluşur. Hangi testlerin isteneceğini ürün standardı ve işin şartnamesi belirler. Örneğin ASTM C582, korozyona dayanıklı tank, boru ve ekipmanlarda kullanılan kontakt kalıplanmış GRP laminatlar için çekme mukavemeti ve modülü, eğilme mukavemeti, cam oranı, kalınlık, sertlik, kimyasal dayanım ve yüzeyde alev yayılımı sınıflandırması testlerini sayar. Aşağıdaki tablo her testin neyi ölçtüğünü ve yöntemin hangi standartta tanımlandığını özetler:
| Test | Neyi ölçer? | Yöntem standardı (örnek) |
|---|---|---|
| Çekme | Çekme mukavemeti ve modülü | ISO 527-1, ISO 527-4 |
| Eğilme | Eğilme mukavemeti ve modülü | ISO 14125, ISO 178 |
| Darbe | Ani yük altında kırılganlık ve tokluk hakkında fikir | ISO 179-1 (Charpy) |
| Barcol sertliği | Yüzeyin batma sertliği | TS EN 59, ASTM D2583 |
| Cam elyaf oranı | Cam elyaf ve varsa mineral dolgu miktarı | ISO 1172 |
| Yoğunluk | Birim hacmin kütlesi | ISO 1183-1 |
| Su emme | Suda veya nemli havada alınan su miktarı | ISO 62 |
| Işık geçirgenliği | Panelden ışık geçip geçmediği (opaklık) | TS EN 578; yerini alan TS EN ISO 7686 |
| Eğilme altında sıcaklık (HDT) | Eğilme yükü altında ısıtılan numunenin sehim yaptığı sıcaklık | ISO 75-1, ISO 75-3 |
| İçme suyuna etki | Suya madde geçişi; koku, tat, renk, bulanıklık; mikrobiyal çoğalma | TS EN 12873-1, TS EN 1420, TS EN 16421 |
| Sızdırmazlık | Kurulan deponun kaçak yapıp yapmadığı | Sahada suyla doldurma ve izleme |
Çekme, eğilme ve darbe testleri
Çekme ve eğilme testleri panelin kırılmadan taşıyabildiği gerilmeyi (mukavemet) ve ne kadar rijit olduğunu (modül) gösterir; darbe testi ise ani yük altındaki davranış hakkında fikir verir. Çekme özellikleri ISO 527 serisiyle ölçülür: ISO 527-1 genel ilkeleri verir, ISO 527-4 ise keçe, dokuma ve kırpılmış demet gibi tek yönlü olmayan takviyelerle üretilen kompozitlerin deney koşullarını tanımlar. Eğilmede ISO 178, işlem öncesi elyaf boyu 7,5 mm'ye kadar olan malzemeler içindir; daha uzun elyaflı laminatlar için ISO 14125'e yönlendirir.
Aquasan kataloğunda GRP panel için çekme mukavemeti 99,5 MPa, eğilme mukavemeti 165 MPa ve elastisite modülü 13.800 MPa olarak verilir (s.8). Bu değerleri okurken şunlara dikkat edin:
- Aynı yöntem, aynı numune: ISO 178, farklı boyutlarda ya da farklı koşullarda hazırlanmış numunelerle yapılan testlerin karşılaştırılamayan sonuçlar verebileceğini belirtir. İki teklifi kıyaslarken değerlerin aynı standarda göre ölçüldüğüne bakın.
- Malzeme değeri, tasarım değeri değildir: ISO 178'e göre yöntem tasarım parametrelerini belirlemeye uygun değildir; malzeme testinde ve kalite kontrolünde kullanılır. Paneller ise su, sabit yük, kar, rüzgâr ve deprem kuvvetlerine karşı güvenlik payıyla tasarlanır (katalog s.12).
- Modülün kaynağı: Elastisite modülünün çekme testinden mi eğilme testinden mi geldiğini raporda kontrol edin; katalog bunu belirtmez.
- Darbe: ISO 179-1 (Charpy), belirli darbe koşullarında numunenin kırılganlığını veya tokluğunu tahmin etmeye ve benzer malzemeleri kıyaslamaya yarar. Katalog darbe değeri vermez; şartnamenizde isteniyorsa yöntemiyle birlikte isteyin.
Katalogdaki panel değerlerinin tamamı GRP su deposu nedir? rehberindeki tabloda bir arada yer alır.
Sertlik, cam elyaf oranı ve yoğunluk
Barcol sertliği, cam elyaf oranı ve yoğunluk, panelin üretimden beklenen sertliğe ve bileşime ulaşıp ulaşmadığını kontrol etmeye yarayan değerlerdir.
- Barcol sertliği: Yüzeyin batma sertliği elde taşınabilen bir cihazla ölçülür; yöntem TS EN 59 ve ASTM D2583'te tanımlanır ve bitmiş üründe üretim kontrolüne uygundur. Katalogdaki değer 70'tir (s.8). Yöntemi ve değerin nasıl okunacağını Barcol sertlik testi rehberinde anlattık.
- Cam elyaf oranı: ISO 1172, numunedeki reçinenin yakılmasıyla (kalsinasyon) cam elyaf oranını, mineral dolgu varsa dolgu oranını da belirler. Katalogdaki cam elyaf oranı %32,1'dir (s.8). Raporda oranın kütlece mi hacimce mi verildiğine bakın.
- Yoğunluk: ISO 1183-1, boşluksuz plastiklerin yoğunluğunu ölçer. Standarda göre yoğunluk, malzemenin yapısındaki veya bileşimindeki değişimleri izlemek ve numunelerin tekdüzeliğini değerlendirmek için sık kullanılır. Katalogdaki değer 1,8 kg/dm³'tür; çelik için 7,85 kg/dm³ verilir (s.8).
Su emme, ışık geçirgenliği ve eğilme altında sıcaklık
Su emme testi panelin ne kadar su aldığını, ışık geçirgenliği testi panelden ışık geçip geçmediğini, eğilme altında sıcaklık (HDT) testi ise malzemenin yük altında ısındığında nasıl davrandığını gösterir.
- Su emme (ISO 62): Belirli ölçülerdeki numunelerin suya daldırıldığında ya da kontrollü nemli havada tutulduğunda aldığı su miktarı ölçülür. ISO 62'ye göre bu koşullarda belirli sürelerle nem alan plastiklerin sonuçları, malzemeler arasında göreli bir karşılaştırma sağlar. Katalogdaki su absorbsiyon oranı %0,01'dir (s.8); bu değeri başka bir ürünle kıyaslamadan önce deney süresinin ve sıcaklığının aynı olduğuna bakın.
- Işık geçirgenliği: Işık alan suda yosun oluşur; bu yüzden içme suyu deposunda panelin ışık geçirmemesi istenir. Katalogda GRP panelin ışık geçirgenliği "Yok" olarak verilir; panel ve kapalı çatı ışık geçirmez, depo içinde yosun oluşmaz (s.5, s.8, s.10). TS EN 13280'in atıf yaptığı opaklık tayini standardı TS EN 578'in yerini 2006'da TS EN ISO 7686 almıştır (TSE kaydı). Yosunun nedenleri ve önlenmesi için su deposunda yosun rehberine bakın.
- Eğilme altında sıcaklık (ISO 75): Üç noktadan eğilme yükü altındaki numune, sıcaklığı belirli bir hızla artırılarak ısıtılır ve yük altında sehim yaptığı sıcaklık belirlenir; ISO 75-3 yüksek dayanımlı termoset laminatlar ve uzun elyaflı plastikler içindir. ISO 75-1, sonuçların en yüksek kullanım sıcaklığını göstermeyebileceğini ve tasarım verisi olarak kullanılmak için olmadığını belirtir. Katalog HDT değeri vermez; su sıcaklığını normal kullanımda 30 °C'nin altında, en fazla 50 °C olarak verir (s.12). Sıcak ve soğuk iklimdeki önlemler için su deposu sıcaklığı ve ısı yalıtımı rehberine bakın.
İçme suyuna uygunluk testleri
İçme suyu deposunda panelin suyun niteliğini bozmadığı, malzemenin suya etkisini inceleyen testlerle gösterilir. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 17.02.2005, sayı 25730), suyun tüketime sunulduğu noktaya kadar suyla temas eden yüzeylerin suyun niteliğini bozmayan ve sağlığa zarar vermeyen malzemeden yapılmasını ister (Madde 13). Malzemelerin içme suyuna etkisini inceleyen TS EN standartlarından bazıları şunlardır:
| Standart | Ne inceler? |
|---|---|
| TS EN 12873-1 | Organik veya camsı malzemelerden yapılmış fabrika ürünlerinden suya madde geçişi (göç) |
| TS EN 1420 | Organik malzemelerin etkisiyle boru ve depolama sistemlerindeki suyun koku, tat, renk ve bulanıklığı |
| TS EN 16421 | Malzemenin sudaki mikrobiyal çoğalmayı artırıp artırmadığı |
Aquasan kataloğunda, GRP panellerin gıdayla temasa uygunluğunun laboratuvar raporlarıyla belgelendiği belirtilir (katalog s.6); panel değerleri arasında ağır metal ve fenol için "tespit edilmedi", pH (20 °C) için 6,9 yazılıdır (s.8). Böyle bir raporu okurken analizin panel numunesinde mi yoksa panelle temas etmiş suda mı yapıldığını ve hangi yöntemin kullanıldığını kontrol edin. Hijyenik depoda aranan diğer özellikler için içme suyu deposu rehberine bakın.
Sızdırmazlık, hidrostatik yük, yangın ve elektrik
Sızdırmazlık ve hidrostatik yük deponun bütününü, yangın davranışı ve elektrik iletkenliği ise deponun kurulduğu yerin şartlarını ilgilendirir; dördü de panel testlerinin yanında ayrıca değerlendirilir.
- Sızdırmazlık: Aquasan depoları uzman ekiplerce sahada kurulur ve test edilir (katalog s.18). Genel uygulamada depo suyla doldurulur; panel birleşimleri ve boru bağlantıları kaçağa karşı izlenir. Kaçağın nerelerde aranacağı, testin adımları ve onarım sonrası kontrol için su deposu sızdırmazlık testi rehberine bakın.
- Hidrostatik yük: Dolu depoda su basıncı duvarlara yük bindirir; iç gergi çubukları karşılıklı duvarları bağlayarak bu basıncı dengeler (katalog s.10). Katalogdaki tasarım kriterine göre depo 48 saat tam dolu bekletildiğinde yan duvardaki şekil değişimi toplam yüksekliğin %1'ini geçmez (s.12); bu bir saha test süresi değil, panel tasarımının ölçütüdür.
- Yangın davranışı: Yapı ürünlerinin yangına tepki deneylerine göre sınıflandırılması TS EN 13501-1'de tanımlanır; yukarıda andığımız ASTM C582 de yüzeyde alev yayılımı sınıflandırmasını laminat testleri arasında sayar. Katalogda GRP panel için bir yangın sınıfı verilmez; projenizde böyle bir şart varsa teklif aşamasında belirtin.
- Elektrik iletkenliği: GRP, BSI'ın EN 59 tanıtımında da belirtildiği gibi manyetik olmayan ve elektriği iletmeyen bir malzemedir. Depodaki çelik şase, galvaniz köşe profilleri ve dış merdiven ise metaldir (katalog s.10); bu parçaların topraklama ihtiyacını tesisatın elektrik projesinde değerlendirin.
GRP panel test raporu nasıl okunur?
Bir test raporu, belirli bir numunenin belirli bir tarihte belirli bir yöntemle ölçülen sonucunu gösterir; bu yüzden raporu okurken önce neyin, nasıl ve kim tarafından ölçüldüğüne bakın. Kontrol listesi:
- Laboratuvar: Adı, rapor numarası ve tarihi. Deney laboratuvarlarının yetkinliği için genel gereklilikler TS EN ISO/IEC 17025'te tanımlanır; akreditasyon varsa ilgili deneyi kapsayıp kapsamadığına bakın. TÜRKAK'ın Belge Doğrulama Sistemi, akredite kuruluşların düzenlediği deney ve kalibrasyon belgelerinin doğrulanması için kullanılan dijital platformdur.
- Numune: Hangi panel tipinden (duvar, taban, çatı) alındığı ve üretim tarihi; numune size teklif edilen ürünü temsil ediyor mu?
- Yöntem: Standardın adı ve baskısı (ör. ISO 527-4:2023, ISO 62:2008), koşullandırma ve deney ortamı.
- Sonuç: Numune sayısı, tek tek değerler, ortalama ve dağılım; birimler (MPa, %, kg/dm³).
- Karşılaştırma: Şartnamenizdeki değerle aynı yöntem ve koşullarda mı ölçülmüş?
- Kapsam: Rapor teklif edilen ürünü ve kullanım amacınızı kapsıyor mu?
Teklif aşamasında hangi değerin hangi belgeyle verileceğini yazılı isteyin. Satın almada bakılacak diğer noktalar için su deposu alırken dikkat edilmesi gerekenler, şartnameye yazılabilecek panel değerleri için su deposu poz no ve teknik şartname rehberlerine bakın.
Aquasan GRP panelleri: katalog değerleri ve saha testi
Bu rehberde andığımız Aquasan değerleri, katalogda verilen panel değerleri (s.8) ve tasarım kriterleridir (s.12). Paneller kırpılmış cam elyafla takviye edilmiş doymamış polyester kompozitten, 150 °C'ye ısıtılmış kalıplarda, yüksek tonajlı preslerde basınç ve sıcaklık altında kürlenerek üretilir (katalog s.5).
- Saha testi: Depo, uzman ekiplerce sahada kurulur ve test edilir (s.18).
- Servis ve yedek parça: Arıza ve kaçak bildirimlerine kısa sürede müdahale edilir; panel, conta ve bağlantı elemanları stoktan temin edilir (s.18).
- Garanti: Ürün garantisi 2 yıldır (s.3, s.18).
Şartnamenizin istediği testleri ve belgeleri teklif talebinizle birlikte iletin. Ürün ayrıntıları için GRP su deposu sayfasına, tüm teknik veriler için modüler su deposu kataloğuna bakabilir, teklif formundan bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
GRP su deposu paneli hangi testlerden geçer?
GRP panelin malzeme özellikleri laboratuvarda çekme ve eğilme (ISO 527, ISO 14125), su emme (ISO 62), cam elyaf oranı (ISO 1172) ve yoğunluk (ISO 1183-1) testleriyle ölçülür; Barcol sertliği (TS EN 59, ASTM D2583) bitmiş panelde de ölçülebilir. İçme suyu deposunda malzemenin suya etkisi, suya madde geçişi ile koku ve tat testleriyle incelenir. Kurulan depo ise sahada suyla doldurularak kaçağa karşı kontrol edilir.
GRP panel test raporunda nelere bakılmalı?
Laboratuvarın adına ve akreditasyonuna, rapor numarasına, numunenin hangi panelden alındığına, kullanılan standart ve baskısına, koşullandırma ve deney ortamına, numune sayısı ile ortalama ve dağılım değerlerine bakın. Değerleri yalnız aynı yöntemle ölçülmüş sonuçlarla karşılaştırın. Raporun teklif edilen ürünü kapsadığını da kontrol edin.
GRP su deposunun içme suyuna uygun olduğu nasıl anlaşılır?
İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik, suyla temas eden yüzeylerin suyun niteliğini bozmayan ve sağlığa zarar vermeyen malzemeden yapılmasını ister (Madde 13). Malzemenin suya etkisi; suya madde geçişi (TS EN 12873-1), koku, tat, renk ve bulanıklık (TS EN 1420) ve mikrobiyal çoğalma (TS EN 16421) gibi testlerle incelenir. Üreticiden bu konudaki laboratuvar raporunu isteyin ve kapsamını kontrol edin.
Su emme oranı %0,01 ne anlama gelir?
Panelden hazırlanan numunenin, belirli koşullarda suya daldırıldığında ya da nemli havada tutulduğunda aldığı su miktarını yüzde olarak gösterir; yöntem ISO 62'de tanımlanır. Aquasan kataloğunda GRP panel için bu değer %0,01'dir (s.8). ISO 62, sonuçların malzemeler arasında göreli karşılaştırma sağladığını belirtir; bu yüzden değeri yalnız aynı süre ve sıcaklıkta yapılmış testlerin sonuçlarıyla kıyaslayın.
Eğilme altında sıcaklık (HDT) deponun dayanabileceği su sıcaklığı mıdır?
Hayır. ISO 75-1, bu testin sonuçlarının en yüksek kullanım sıcaklığını göstermeyebileceğini ve tasarım verisi olarak kullanılmak için olmadığını belirtir; test, malzemeleri belirli koşullarda kıyaslamaya yarar. Depo için esas alınacak sınır üreticinin tasarım kriteridir: Aquasan kataloğunda GRP depoda su sıcaklığı normal kullanımda 30 °C'nin altında, en fazla 50 °C olarak verilir (s.12).
Depo kurulduktan sonra hangi test yapılır?
Kurulan depo suyla doldurulur; panel birleşimleri ve boru bağlantıları kaçağa karşı izlenir. Aquasan depoları uzman ekiplerce sahada kurulur ve test edilir (katalog s.18); testin süresi ve ayrıntısı projeye göre montaj ekibiyle belirlenir. İçme suyu deposunu devreye almadan önce temizleyip dezenfekte etmenizi öneririz.
Projeniz için fiyat teklifi alın
Kapasite (ton / m³), kullanım amacı ve şehir bilgisini paylaşın; mühendislerimiz panel tipi, ölçü ve malzeme önerisiyle size dönsün.