Su deposunda yosun; depoya ışık girdiğinde, su ısınıp uzun süre beklediğinde ve depoya toz, kir gibi besin maddeleri ulaştığında oluşur. Yosun ışık olmadan büyüyemediği için önlemenin temeli depoyu ışığa tamamen kapatmaktır: ışık geçirmeyen panel ve kapalı çatı, sıkı kapanan bakım kapağı, ışık sızdırmayan bağlantılar. Suyu serin ve hareketli tutmak, kiri dışarıda bırakmak da gerekir. Yosun görülen depo boşaltılıp temizlenmeli ve dezenfekte edilmeli; ışığın girdiği nokta kapatılmadıkça yosun yeniden oluşabilir.
İçindekiler
- Su deposunda yosun neden oluşur?
- Işık depoya nereden girer? Opaklık ve ışık geçirgenliği
- Su deposunda yosun olduğu nasıl anlaşılır?
- Yosunlu su deposu nasıl temizlenir?
- Su deposunda yosun nasıl önlenir?
- Durgun su ve büyük depo: su ne sıklıkla yenilenmeli?
- Yosun tutmayan su deposu nasıl seçilir?
- Aquasan bakım, yedek parça ve servis
- Sıkça Sorulan Sorular
Su deposunda yosun neden oluşur?
Su deposunda yosun, dört koşul bir araya geldiğinde oluşur: suya ulaşan ışık, ısınan su, uzun süre bekleyen durgun su ve depoya giren besin maddeleri. Bunlardan ışık vazgeçilmez koşuldur. İngiltere İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresinin (HSE) Lejyoner hastalığı teknik rehberi (HSG274) yosunu, büyümek için ışığa ihtiyaç duyan, bitkiye benzer basit canlılar olarak tanımlar. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de depo kapaklarının güneş ışığının suya ulaşmasını önlemeye yardım ettiğini, ışığın yosun ve siyanobakteri büyümesini artırabildiğini belirtir.
| Koşul | Depoda nereden kaynaklanır? |
|---|---|
| Işık | Işık geçiren gövde veya panel, aralık kalan ya da açık unutulan bakım kapağı, çatlak çatı paneli, şeffaf seviye hortumu, ağzı açık bağlantılar |
| Isınan su | Doğrudan güneş alan çatı ve açık alan depoları; kazan dairesine, sıcak su ve ısıtma tesisatına yakınlık |
| Durgun su | İhtiyaçtan büyük depo, az kullanılan veya mevsimlik bina, suyun dolaşmadığı bölgeler |
| Besin maddesi | Kapak ve açıklıklardan giren toz, yaprak ve böcekler; tabanda biriken tortu ve biyofilm |
Sıcaklık ve bekleme süresi riski büyütür. DSÖ, yüksek su sıcaklığının mikroorganizmaların üremesini artırdığını, doğrudan güneş altındaki depolarda yükselen sıcaklığın mikrobiyal üremeyi desteklediğini belirtir. Şebeke suyu binaya klorlanarak gelir; ancak su depoda uzun süre beklediğinde klorun sağladığı koruma zayıflayabilir. Bu yüzden ısınan ve uzun süre bekleyen su ayrıca dikkat ister.
Işık depoya nereden girer? Opaklık ve ışık geçirgenliği
Işık depoya, deponun ışık geçirmeyen bütünlüğünü bozan en zayıf noktadan girer: paneller ışık geçirmese bile aralık kalan bir kapak ya da şeffaf bir hortum suya ışık taşır. Opak malzeme ışığı geçirmez; ışık geçirgenliği ise malzemenin içinden geçen ışığın ölçüsüdür. Katalogda verilen panel değerlerinde GRP panelin ışık geçirgenliği "Yok" olarak yer alır (katalog s.8); çatı panelleri de ışık geçirmez ve depoyu kapalı bir çatıyla örter (s.10, s.11). Bu değer panel malzemesi içindir; deponun içinin karanlık kalması kapak ve bağlantıların da ışık sızdırmamasına bağlıdır.
Mevcut bir depoda ışığın girebileceği yerler:
- Bakım kapağı: Yerine tam oturmayan, kenarında aralık kalan ya da kontrolden sonra açık unutulan kapak.
- Çatı ve paneller: Çatlamış, kırılmış veya yerinden oynamış panel; çatıda açık kalmış bir delik ya da boru geçişi.
- Şeffaf parçalar: Seviye göstergesi olarak kullanılan şeffaf hortum veya boru; ışık geçiren bir gövde malzemesi.
- Açık ağızlar: Kullanılmayan bağlantı ağızları, korumasız havalandırma ve taşma çıkışları.
Bu noktaları kontrol etmenin en uygun zamanı periyodik temizliktir. Depo boşaltıldığında içeri giren eğitimli ekip, bakım kapağı dışında duvarda veya çatıda gün ışığının sızdığı bir nokta olup olmadığına bakabilir. Depoya hazırlıksız girmeyin; depo içi havalandırması sınırlı bir kapalı alandır.
Su deposunda yosun olduğu nasıl anlaşılır?
Su deposundaki yosun, ışığın ulaştığı yüzeylerde yeşil veya kahverengimsi, kaygan bir tabaka olarak görülür; suyun renginde, tadında ve kokusunda değişiklik de bir işarettir. Bina görevlisinin dikkat edeceği belirtiler:
- Bakım kapağının altında, su çizgisi hizasında veya şeffaf hortumların içinde renkli, kaygan tabaka,
- Suda yeşilimsi renk, bulanıklık ya da yüzen parçacıklar,
- Suyun tadında veya kokusunda değişiklik,
- Musluk süzgeçlerinde ve filtrelerde renkli tortu,
- Depoda böcek ya da larva görülmesi.
DSÖ, bazı yosun ve siyanobakterilerin, içme suyunda litrede birkaç nanogram gibi çok düşük düzeylerde bile tadı fark edilen geosmin ve 2-metilizoborneol gibi maddeler üretebildiğini belirtir. Aynı kaynağa göre tat ve koku üreten canlılar çoğu zaman doğrudan sağlık önemi taşımasa da arıtmanın ya da tesisat bakımının yetersiz kaldığını gösterir; depo ve boru yüzeylerindeki kaygan tabakalar küçük canlılar için besin kaynağı olabilir. Tat ve kokuda ani ya da belirgin bir değişiklik olduğunda nedeni araştırılmalı, gerekirse sağlık otoritesine danışılmalıdır.
Her kaygan tabaka yosun değildir: ışık almayan boru ve depo yüzeylerinde de biyofilm denen mikrobiyal bir tabaka oluşabilir. Yosun ise ışığın ulaştığı yerlerde yoğunlaşır; bu fark, sorunun kaynağını bulmayı kolaylaştırır.
Yosunlu su deposu nasıl temizlenir?
Yosunlu depo, standart temizlik ve dezenfeksiyon adımlarıyla temizlenir; farkı, işin yosunun kaynağı bulunup kapatılmadan bitmemesidir. Önerdiğimiz sıra:
- Suyu kullanımdan alın: Yosun görülen depodaki suyu, depo temizlenip laboratuvar sonucu alınana kadar içme ve yemek amaçlı kullanmayın.
- Kaynağı not edin: Yosunun yoğunlaştığı yer ışığın girdiği noktaya işaret edebilir; kapak çevresini, çatı birleşimlerini, hortumları ve bağlantı ağızlarını işaretleyin.
- Boşaltın ve fırçalayın: Depo tabandaki boşaltma bağlantısından boşaltılır; yosun ve tortu yumuşak fırça, sünger ve temiz suyla alınır. Tel fırça ve sert kazıyıcı kullanılmaz.
- Işık yolunu kapatın: Çatlak panel yenilenir, kapak ayarlanır; şeffaf hortum ve açık ağızlar ışık geçirmeyen parçalarla değiştirilir.
- Dezenfekte edin ve durulayın: Yalnız Sağlık Bakanlığı ruhsatlı, kullanım amacı içme suyu deposuna uygun bir biyosidal ürün, etiketindeki doz ve süreyle uygulanır (Biyosidal Ürünler Yönetmeliği, Madde 7); ardından depo temiz suyla durulanır.
- Doldurun ve numune aldırın: Musluktan alınan numune yetkili bir laboratuvarda analiz ettirilir; tarih, yapılan iş ve sonuç kayda geçirilir.
Aquasan depolarında taban tasarımı, kirli suyun ve tortunun tamamen boşaltılmasına imkân verir; depo, tabanın en alt noktasındaki drenaj panelinden boşaltılır (katalog s.9, s.11). Kapalı alan güvenliği, dezenfektan seçimi ve adımların ayrıntısı için su deposu temizliği ve bakımı rehberine bakın.
Su deposunda yosun nasıl önlenir?
Su deposunda yosun, dört koşulun her biri ortadan kaldırılarak önlenir: ışığı kesmek, kiri dışarıda tutmak, suyu serin tutmak ve suyun depoda bekleme süresini kısaltmak. Mevcut depolar için kontrol listesi:
- Işığı kesin: Bakım kapağını her kontrolden sonra sıkıca kapatın, çatlak paneli yenileyin, şeffaf seviye hortumunu ışık geçirmeyen bir göstergeyle değiştirin ve kullanılmayan bağlantı ağızlarını kapatın.
- Kiri dışarıda tutun: HSE, kir ve olası besin maddeleri girmesin diye depolarda sıkı oturan, sağlam bir kapak; taşma borusu ve havalandırma gibi dışarı açılan ağızlarda böcek ve haşere teli bulunmasını önerir. Teller su tutmayacak biçimde takılmalıdır.
- Suyu serin tutun: Depoyu mümkünse doğrudan güneş almayan bir yere kurun; kazan dairesinden, sıcak su ve ısıtma tesisatından ayırın. Çatıda ve açık alanda ısı yalıtımlı panel düşünün; ayrıntılar su deposu sıcaklığı ve ısı yalıtımı rehberinde.
- Düzenli kontrol edin: HSE, soğuk su depolarının yılda bir içten ve dıştan muayene edilmesini önerir: kapak sıkı ve sağlam, teller bütün, yalıtım iyi durumda, su yüzeyi görünür kirden arınmış olmalıdır; kir veya haşere izi bulunursa kontrol sıklaştırılır. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü de bina içi depoların yılda en az bir kez temizlenmesini önerir.
Durgun su ve büyük depo: su ne sıklıkla yenilenmeli?
Depodaki su ne kadar sık yenilenirse yosun ve mikroplar için o kadar az zaman kalır; HSE'ye göre depolanan soğuk su hacmi en aza indirilmeli ve normalde bir günlük kullanımı aşmamalıdır (sağlık tesislerinde toplam yaklaşık 12 saatlik depolama önerilir). HSE, ağır durgunluğun deponun büyük seçildiğine ya da kullanılmadığına işaret edebileceğini de belirtir.
Türkiye'de ise Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, uygulama imar planı bulunan alanlarda bina türüne göre en küçük depo hacmini belirler. Hacmi yönetmelikteki alt sınır ile gerçek tüketim birlikte belirlesin; depo gereğinden büyük seçilmesin. Hesap yöntemi su deposu hesabı rehberinde.
- Bekleme süresini bulun: Depo hacmini günlük tüketime bölün. Günde 8 m³ su kullanan bir apartmanda 16 m³'lük depodaki su yaklaşık 2 günde bir yenilenir. Bir günlük kullanımın üzerindeki hacimlerde suyun dolaşımına ve sıcaklığına ayrıca dikkat edin.
- Suyu dolaştırın: HSE, giriş ve çıkış borularının deponun karşılıklı yüzlerine, farklı yüksekliklere yerleştirilmesini önerir. Birden fazla depo varsa her biri eşit dolacak ve su her depodan çekilecek şekilde bağlanmalıdır.
- Kullanım düşerse önlem alın: Bina kullanım düzeni değiştiğinde günlük tüketimi kayda geçirip depodan yeterli su geçtiğini doğrulayın. Sağlık Bakanlığı, aktif kullanılmayan depolardaki suyun tüketilmemesini önerir; böyle bir depoyu yeniden kullanmadan önce temizletin.
- Yangın rezervini ayırın: Yangın rezervi kullanılmadan bekleyen sudur. Bu hacmi ayrı bir depoda ya da bölme paneliyle ayrılmış ayrı bir haznede tutmak, içme suyu haznesini gerçek tüketime göre boyutlandırmayı sağlar (katalog s.13); ayrıntılar yangın suyu deposu rehberinde.
Yosun tutmayan su deposu nasıl seçilir?
Yosun tutmayan bir depo için hem panel malzemesinin ışık geçirmemesi hem de deponun çatı, kapak ve bağlantılarıyla birlikte bütün olarak kapalı olması gerekir. Kataloğumuzda GRP su deposu "ışık geçirmez, yosun tutmaz, açık alana uygun" özellikleriyle öne çıkar (katalog s.4).
- GRP (CTP) su deposu: Paneller UV ışınlarına dayanıklıdır ve ışık geçirmez; depo içinde yosun oluşmaz (s.5). Çapraz nervürlü çatı panelleri de ışık geçirmez; bakım kapağı çatıdaki bakım giriş paneline monte edilir (s.11).
- Paslanmaz krom su deposu: AISI 304 / 316 L paslanmaz çelik panellerle kurulur; katalogda paslanmaz krom depolarda yosun ve bakteri oluşmadığı belirtilir (s.14).
- Eski deponun yenilenmesi: Gövdesi ışık geçiren bir depoda temizlik sorunu kalıcı olarak çözmez. Modüler depo panel hâlinde taşınıp sahada cıvatayla birleştirildiği için dar giriş kapılarından geçirilerek eski deponun yerine kurulabilir (s.4).
Yeni depoda karşılaştırmanız gereken diğer noktalar su deposu alırken dikkat edilmesi gerekenler rehberinde, hijyenik bir depoda aranan diğer özellikler içme suyu deposu rehberinde.
Aquasan bakım, yedek parça ve servis
Aquasan, modüler su depoları için montaj, yedek parça, servis ve periyodik bakımı tek elden verir: depo uzman ekiplerce sahada kurulur ve test edilir; panel, conta ve bağlantı elemanları stoktan temin edilir; arıza ve kaçak bildirimlerine kısa sürede müdahale edilir; periyodik bakımda temizlik, dezenfeksiyon ve kontrol düzenli aralıklarla yapılır (katalog s.18). Ürün garantisi 2 yıldır (s.3, s.18).
Bakım talebiniz için depo tipini, kapasitesini, kurulum yerini ve şehri iletişim sayfasından iletin; yeni depo için teklif formunu kullanın. Teknik verilerin tamamı modüler su deposu kataloğunda yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Su deposuna yosun olmaması için ne atılır?
Yosunu önlemek için depoya gelişigüzel kimyasal atmak çözüm değildir. İçme suyu deposunda yalnız Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış veya tescil edilmiş, kullanım amacı uygun biyosidal ürünler etiketine uygun olarak kullanılabilir (Biyosidal Ürünler Yönetmeliği, Madde 7). Yosunu asıl önleyen, depoya ışığın girmemesi, kirin dışarıda kalması ve suyun serin ve hareketli tutulmasıdır; bunlar sağlanmadıkça yosun yeniden oluşabilir.
Yosunlu depo suyu içilir mi?
Önermiyoruz. Yosun, deponun ışık aldığını ve bakımının yetersiz kaldığını gösterir; DSÖ, bazı siyanobakterilerin ürettiği toksinlerin doğrudan sağlık önemi taşıdığını belirtir. Yosun görülen depodaki suyu; depo boşaltılıp temizlenene, dezenfekte edilene ve musluktan alınan numunenin laboratuvar sonucu gelene kadar içme ve yemek amaçlı kullanmayın.
Bodrumdaki kapalı depoda yosun olur mu?
Güneş görmeyen bir depoda risk azalır ama ortadan kalkmaz. Yosun büyümek için ışığa ihtiyaç duyar; depo odası aydınlatılıyorsa ve depo gövdesi, kapağı ya da şeffaf bir hortum ışık geçiriyorsa ışık suya ulaşabilir. Kapalı alandaki depoda da ısı kaynaklarına yakınlık, durgun su ve açık kalan kapaktan giren kir mikrobiyal üremeyi kolaylaştırır; kontrol listesini bodrum depolarında da uygulayın.
Su deposunda yosun ne kadar sürede oluşur?
Kesin bir süre vermek mümkün değildir; süre suya ulaşan ışığa, suyun sıcaklığına, depoya giren kire ve suyun depoda ne kadar beklediğine bağlıdır. Işık alan ve güneşte ısınan bir depoda sorun daha çabuk ortaya çıkabilir. Belirli bir süre beklemek yerine depoyu düzenli kontrol edin: HSE yılda bir iç ve dış muayene önerir; renk, tat veya koku değiştiğinde depoyu beklemeden kontrol ettirin.
Yosun tutan depoyu değiştirmek gerekir mi?
Işığın nereden girdiğine bağlıdır. Işık açık kalan bir kapaktan, çatlak bir panelden veya şeffaf bir hortumdan giriyorsa bu parçalar onarılarak ya da değiştirilerek sorun giderilebilir; modüler depo cıvatalı birleşimle kurulduğu için hasarlı panel yenilenebilir ve Aquasan panel, conta ve bağlantı elemanlarını stoktan temin eder (katalog s.4, s.18). Depo gövdesi ışık geçiren bir malzemedense ışık geçirmeyen GRP veya paslanmaz bir depoya geçmeyi değerlendirin.
Projeniz için fiyat teklifi alın
Kapasite (ton / m³), kullanım amacı ve şehir bilgisini paylaşın; mühendislerimiz panel tipi, ölçü ve malzeme önerisiyle size dönsün.