Depodaki soğuk su yazın güneş ve çevredeki ısı kaynaklarıyla ısınır; kışın don görülen yerlerde ise açıkta kalan borular, vanalar ve depodaki suyun yüzeyi donabilir. Dünya Sağlık Örgütü, içme suyunun mümkünse 25 °C'nin, ideal olarak 20 °C'nin altında tutulmasını önerir. Çatıda, açık alanda ya da çok sıcak veya çok soğuk bölgelerdeki depolarda 25 mm poliüretan köpüklü ısı yalıtımlı GRP panel, depodaki suyun sıcaklık değişimini en aza indirir ve dış yüzeyde yoğuşmayı önler (katalog s.12).
İçindekiler
- Su deposundaki su kaç derece olmalı?
- Soğuk su neden 20 °C'nin altında kalmalı?
- Su deposu yazın neden ısınır, nasıl serin tutulur?
- Su deposu kışın donar mı? Donma riski ve önlemler
- Isı yalıtımlı panel ne işe yarar, ne zaman gerekir?
- Su deposu neden terler? Yoğuşmayı önlemek
- Yaz ve kış için sıcaklık kontrol listesi
- Aquasan ısı yalıtımlı depo, montaj ve servis
- Sıkça Sorulan Sorular
Su deposundaki su kaç derece olmalı?
Depodaki içme ve kullanma suyunun mümkünse 25 °C'nin, ideal olarak 20 °C'nin altında kalması hedeflenir. Başvurulacak değerler ve Aquasan kataloğundaki GRP panel sınırı şöyledir:
| Kaynak | Değer | Ne anlatır? |
|---|---|---|
| Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) | Mümkünse 25 °C altı, ideal olarak 20 °C altı | Binalardaki içme suyu için sıcaklık hedefi |
| İngiltere İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi (HSE) | Mümkünse 20 °C altı | Soğuk su sistemlerinde lejyonella kontrolü |
| Aquasan kataloğu, GRP panel | Normal kullanımda 30 °C altı, en fazla 50 °C | Panelin tasarım koşulu (katalog s.12) |
Katalogdaki 30 °C ve 50 °C değerleri, GRP panelin hangi su sıcaklığına göre tasarlandığını gösterir; içme suyu için bir sağlık hedefi değildir. Panelin 50 °C'ye kadar suya göre tasarlanması, içme suyunu ılık tutmanın gerekçesi olamaz. Bu sınırın üzerindeki sıcak su için standart GRP depo uygun değildir; termal kaynak suyu gibi sıcak sular için özel üretim yapılır (s.12). Panelin diğer teknik değerleri GRP su deposu nedir rehberinde.
Soğuk su neden 20 °C'nin altında kalmalı?
Soğuk su, Legionella (lejyonella) gibi bakterilerin çoğalabildiği sıcaklık aralığının altında kalsın diye 20 °C'nin altında tutulur. HSE, 20–45 °C aralığını bu bakterinin çoğalmasına uygun sıcaklık olarak verir; suyun depolanması ve pas, çamur, kireç, organik madde ve biyofilm gibi bakteriye besin sağlayan birikintiler de risk koşulları arasındadır. DSÖ'ye göre bakteri su sistemlerinde 20–50 °C arasında yaşar ve çoğalır; en uygun sıcaklık 35 °C'dir.
Lejyoner hastalığı en çok, bakteri bulaşmış sudan oluşan ince su damlacıklarının (aerosol) solunmasıyla bulaşır; DSÖ'nün saydığı kaynaklar arasında klima soğutma kuleleri, sıcak ve soğuk su sistemleri, nemlendiriciler ve jakuziler vardır. HSE'nin Lejyoner hastalığı teknik rehberi (HSG274), suyun düzenli hareketini sağlamayı ve soğuk su depo ve borularını yalıtarak aşırı ısı kazancını önlemeyi soğuk su sistemlerinde en etkili lejyonella kontrol önlemi olarak tanımlar.
Sıcaklık yalnız lejyonella için önemli değildir. DSÖ, serin suyun genellikle ılık sudan daha lezzetli olduğunu, yüksek su sıcaklığının mikroorganizmaların üremesini artırdığını ve tat, koku, renk ve korozyon sorunlarını çoğaltabileceğini belirtir. Isınan depoda yosun ve mikrobiyal üreme riski de artar; nedenleri ve önlemleri su deposunda yosun rehberinde anlattık.
Hastane, otel, yurt ve bakımevi gibi toplu kullanım yerlerinde lejyonella riskinin uzman bir ekiple ayrıca değerlendirilmesini öneririz. Kurumunuz için geçerli şartı bağlı olduğunuz denetim makamından teyit edin.
Su deposu yazın neden ısınır, nasıl serin tutulur?
Depodaki su yazın üç yoldan ısınır: doğrudan güneş, depo odasındaki ve çevresindeki ısı kaynakları ve suyun depoda uzun süre beklemesi. Her biri için alınacak önlem farklıdır:
- Güneş: DSÖ, doğrudan güneş altındaki depolarda yükselen sıcaklığın mikrobiyal üremeyi desteklediğine dikkat çeker. Depoyu mümkünse gölgeye kurun. Açık alanda ve çatıda UV ışınlarına dayanıklı, ışık geçirmeyen GRP depo öne çıkar (katalog s.5, s.6); çok sıcak bölgelerde ısı yalıtımlı panel seçilebilir. Gölgelik kurulacaksa bakım kapağına erişimi ve havalandırmayı kapatmamalıdır.
- Isı kaynakları: HSE, soğuk su depo ve borularındaki ısı kazancının yeterli yalıtımla ve sıcak su ile ısıtma tesisatından ayrılarak en aza indirilmesini, uygun yerlerde tesisat boşluklarının ve şaftların havalandırılmasını önerir. Depoyu kazan dairesine, sıcak su deposuna ve ısıtma borularına bitişik kurmayın; soğuk su borularını sıcak hatlarla aynı kanalda bırakmayın.
- Bekleme süresi: Depoda uzun bekleyen su, ısı kazanmaya daha uzun süre açık kalır. HSE, depolanan soğuk su hacminin normalde bir günlük kullanımı aşmamasını ve çok sıcak yazlarda depolardan düzenli su akışını sağlayacak önlemlerin gözden geçirilmesini önerir. Türkiye'de imar yönetmeliğindeki en küçük hacmi ve gerçek tüketimi birlikte gözetin; hesap için su deposu hesabı rehberine bakın.
Depoyu gölgeye ya da başka bir hacme taşımayı düşünüyorsanız yeni yerin taşıma gücünü ve duvar, kolon ve tavana bırakılacak 500 mm bakım mesafesini de hesaba katın (katalog s.9); ayrıntılar modüler su deposu montajı rehberinde.
Su deposu kışın donar mı? Donma riski ve önlemler
Kışın don görülen yerlerde su deposu donabilir: su 0 °C'de donar ve risk taşıyan başlıca yerler açıkta kalan borular, vanalar, şamandıra ve depodaki suyun yüzeyidir. Su donarken genleşir; buzun yoğunluğu sudan yaklaşık %9 düşüktür, bu yüzden buz aynı miktardaki sudan daha fazla yer kaplar ve içinde su kalan boru ya da vanayı çatlatabilir. Buz sudan hafif olduğu için yüzeyde toplanır; depoda oluşan buz tabakası şamandıralı vananın ve seviye elemanlarının çalışmasını engelleyebilir.
Kış öncesi alınacak önlemler:
- Yer: Soğuk bölgede depoyu mümkünse don görmeyen, korunaklı bir hacme kurun; açık alanda ısı yalıtımlı GRP panel seçin (katalog s.5, s.12).
- Borular ve vanalar: Depo dışında kalan giriş, çıkış, taşma ve boşaltma hatlarını ısı yalıtımıyla koruyun; çok soğuk bölgelerde tesisat projesinde elektrikli ısıtma kablosu da değerlendirilebilir. Boru tesisatı depoya yük bindirmeyecek şekilde ayrıca desteklenmelidir (s.13).
- Havalandırma ve çatı: Havalandırma depo içindeki hava basıncını dengeler (s.10); ağzının kar veya buzla kapanmamasına dikkat edin. Katalog kar yükü için 60 kgf/m² (30 cm kar) esas alır, çatı 200 kgf/m² yüke dayanır (s.12); kar yağışının yoğun olduğu yerlerde çatıdaki birikimi izleyin.
- Kullanılmayan depo: Kış boyunca kullanılmayacak açık alan deposunu ve borularını tamamen boşaltmak donma hasarını önler. Depo yeniden kullanılmadan önce temizlenip dezenfekte edilmelidir; adımlar su deposu temizliği ve bakımı rehberinde.
Panel birleşimlerindeki PVC köpük bant düşük sıcaklıkta da esnekliğini ve yapışmasını korur (s.12); yine de dondan sonra borular, vanalar ve birleşimler aşağıdaki kontrol listesine göre gözden geçirilmelidir.
Isı yalıtımlı panel ne işe yarar, ne zaman gerekir?
Isı yalıtımlı panel, depo ile çevresi arasındaki ısı geçişini yavaşlatarak suyun yazın ısınmasını ve kışın soğumasını sınırlar; katalogda çok sıcak ve çok soğuk bölgeler için istek üzerine üretilir (katalog s.5, s.8). Yalıtımlı panelde 25 mm poliüretan köpük, GRP panel ile koruyucu kapak arasında yer alır; köpük CFC ve HCFC içermez (s.5, s.12). Katalogda ısı yalıtımı seçeneği GRP paneller için tanımlıdır.
Katalogdaki katsayılar yalıtımın farkını sayıyla gösterir. Son sütun, su–panel–hava toplam ısı geçiş katsayısının 10 °C'lik su–hava sıcaklık farkıyla çarpılmasıyla bulunan basit bir hesaptır:
| Depo tipi | Isıl iletkenlik (kcal/m·h·°C) | Su–panel–hava toplam ısı geçiş katsayısı (kcal/m²·h·°C) | 10 °C farkta 1 m²'den saatte geçen ısı (hesap) |
|---|---|---|---|
| Çelik | 37,0 | 24 | 240 kcal |
| GRP (yalıtımsız) | 0,15 | 5 | 50 kcal |
| GRP (yalıtımlı) | 0,02 | 1 | 10 kcal |
Aynı sıcaklık farkında yalıtımlı GRP panel, yalıtımsız GRP panelin beşte biri, çelik panelin yirmi dörtte biri kadar ısı geçirir. Hesap güneş ışınımı ve rüzgâr gibi etkileri içermez; gerçek ısınma ve soğuma deponun yerine ve suyun kullanımına göre değişir. Yalıtımlı panelde de ısı geçişi sıfır değildir: uzun süren dondurucu soğukta açıktaki borular ve vanalar ayrıca korunmalıdır.
| Kurulum yeri ve iklim | Isı yalıtımı için önerimiz |
|---|---|
| Güneş alan çatı veya açık alan, sıcak bölge | Yalıtımlı panel öneririz; yaz ısınmasını sınırlar. |
| Açık alan veya ısıtılmayan hacim, don görülen bölge | Yalıtımlı panel öneririz; açıktaki boru ve vanalar ayrıca yalıtılmalıdır. |
| Nemli bodrum veya teknik hacim, yüzeyde terleme | Yalıtımlı paneli değerlendirin; dış yüzeyde yoğuşmayı önler (s.12). |
| Serin, ısı kaynağından uzak kapalı alan | İhtiyacı proje koşullarına göre birlikte değerlendirelim. |
Su deposu neden terler? Yoğuşmayı önlemek
Su deposu, yüzeyinin sıcaklığı çevresindeki havanın çiy noktasının altına düştüğünde terler: yüzeye değen hava soğur ve taşıyabileceğinden fazla nemi yüzeyde su damlacığı olarak bırakır. Bu yüzden terleme genellikle yazın, depoya serin su gelirken ve depo odası sıcak ve nemliyken görülür.
Sürekli terleme zeminde su birikintisine, odada neme, şase, cıvata ve bağlantılarda sürekli ıslaklığa, depo yanındaki elektrik panosuna ya da hidrofor gibi ekipmana damlamaya yol açabilir. Önlemler:
- Yalıtımlı panel: Üç katmanlı yalıtımlı GRP panel dış yüzeyde yoğuşmayı önler (katalog s.12).
- Havalandırma ve nem alma: Havadaki nem azaldıkça çiy noktası düşer ve terleme azalır; depo odasını havalandırın ya da nemini alın.
- Boru yalıtımı: Soğuk su boruları da aynı nedenle terler; boruları da yalıtın.
- Yerleşim: Elektrik ekipmanını depo ve soğuk boruların altına koymayın; zeminde suyun birikmeyeceği bir drenaj bırakın.
Terleme mi, sızıntı mı? Islaklık bütün soğuk yüzeye yayılıyor ve sıcak, nemli günlerde artıyorsa terleme olasıdır. Islaklık bir birleşim, flanş veya cıvata çevresinde toplanıyor ve hava değişse de sürüyorsa sızıntıdan şüphelenin; kontrol yöntemi için su deposu sızdırmazlık testi rehberine bakın.
Yaz ve kış için sıcaklık kontrol listesi
Depodaki suyun sıcaklığını tahmin etmek yerine ölçün; HSE'nin soğuk su sistemleri için önerdiği kontroller, kış için eklediğimiz maddelerle birlikte şöyledir:
| Sıklık | Ne yapılır? | Neye bakılır? |
|---|---|---|
| Ayda bir | Depoya en yakın ve en uzak musluktan soğuk su akıtılıp sıcaklık ölçülür (HSE). | Su iki dakika içinde 20 °C'nin altına inmeli. |
| Yılda bir, yazın | Depodaki su şamandıralı vanadan uzak bir noktada ölçülür ve şebekeden gelen suyun sıcaklığıyla karşılaştırılır (HSE). | Depodaki su şebeke suyundan belirgin biçimde sıcaksa ısı kazancı veya durgunluk olabilir. |
| Yılda bir | Depo içten ve dıştan muayene edilir, ısı yalıtımı kontrol edilir (HSE). | Kapak sıkı, teller bütün, yalıtım sağlam olmalı; dış ortamdaki parçalar hava koşullarına karşı korunmalı. |
| Kış öncesi | Açıktaki boru ve vanaların yalıtımı, havalandırma ağzı ve boşaltma hatları gözden geçirilir. | Yalıtımda yırtık veya eksik olmamalı; kullanılmayacak açık alan hatları boşaltılmalı. |
| Dondan sonra | Borular, vanalar, şamandıra ve panel birleşimleri gözle kontrol edilir. | Çatlak, damlama ya da çalışmayan şamandıra varsa servis çağrılmalı. |
HSE, her ölçüm ve muayenenin yapan kişi, tarih ve ölçüm noktasıyla kayda geçirilmesini önerir; böylece aynı noktada tekrar ölçüm yapılabilir ve sıcaklığın yıllar içindeki seyri görülür.
Aquasan ısı yalıtımlı depo, montaj ve servis
Aquasan GRP depolarda ısı yalıtımı isteğe bağlıdır: çok sıcak ve çok soğuk bölgeler için paneller poliüretan köpükle yalıtımlı üretilir; GRP depo çok sıcak ve çok soğuk iklimlerde bina dışında kullanılabilir (katalog s.5, s.6). Teklif isterken kurulum yerini (kapalı alan, çatı veya açık alan) ve ısı yalıtımı ihtiyacını belirtin; proje bilgi formu bu iki bilgiyi ayrı ayrı sorar (s.23).
Depo uzman ekiplerce sahada kurulur ve test edilir; panel, conta ve bağlantı elemanları stoktan temin edilir; arıza ve kaçak bildirimlerine kısa sürede müdahale edilir; periyodik bakımda temizlik, dezenfeksiyon ve kontrol düzenli aralıklarla yapılır (s.18). Ürün garantisi 2 yıldır (s.3, s.18). Projeniz için teklif formunu doldurun; tüm teknik değerler modüler su deposu kataloğunda yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Su deposu donarsa ne olur?
Donan su genleşir; içinde su kalan boru ve vanalar çatlayabilir, şamandıra çalışmaz hâle gelebilir ve depoya su girişi durabilir. Donmuş boru ve vanaları açık alevle ısıtmayın; çözme yöntemi için tesisatçınıza veya servis ekibine danışın. Buz çözüldükten sonra borularda, vanalarda ve panel birleşimlerinde damlama olup olmadığını kontrol edin; çatlak ya da kaçak varsa servis çağırın.
Çatıdaki su deposu yazın kaç derece olur?
Tek bir değer yoktur; sıcaklık deponun güneş alıp almamasına, panel tipine, yalıtıma ve suyun depoda ne kadar beklediğine bağlıdır. En doğrusu ölçmektir: yazın depodaki suyu şamandıralı vanadan uzak bir noktada ölçüp şebekeden gelen suyla karşılaştırın. DSÖ içme suyu için mümkünse 25 °C, ideal olarak 20 °C altını önerir; ölçümleriniz bunun üzerindeyse gölgeleme, ısı yalıtımı ve suyun daha sık yenilenmesini değerlendirin.
Yalıtımlı su deposu suyu soğutur mu?
Hayır. Isı yalıtımı suyu soğutmaz; depo ile çevresi arasındaki ısı geçişini yavaşlatır. Katalogdaki değerlere göre su–panel–hava toplam ısı geçiş katsayısı yalıtımlı GRP panelde 1, yalıtımsız GRP panelde 5 kcal/m²·h·°C'dir (s.12). Depoya serin giren su yalıtımlı depoda daha uzun süre serin kalır; ılık giren suyu ise soğutmaz. Bu yüzden yalıtımla birlikte gölge ve suyun düzenli yenilenmesi de gerekir.
Mevcut su deposuna ısı yalıtımı yapılabilir mi?
Katalogda ısı yalıtımı, GRP panellerin poliüretan köpükle kaplanarak yalıtımlı üretilmesi olarak tanımlanır (s.5, s.8). Kurulu bir depo için çözüm; depo tipine, kurulum yerine ve panellerin durumuna göre değişir. Depo tipi, ölçüsü ve kurulum yeri bilgisiyle bize ulaşın; durumu değerlendirip uygun çözümü önerelim. Bu arada açıktaki boru ve vanaları yalıtmak, donmaya ve ısınmaya karşı hemen atılabilecek bir adımdır.
Su deposunda lejyonella ürer mi?
Koşullar uygunsa üreyebilir. HSE, suyun depolandığı, sıcaklığının 20–45 °C arasında kaldığı ve pas, çamur, organik madde, biyofilm gibi birikintilerin bulunduğu sistemleri risk taşıyan sistemler arasında sayar. Önlemin temeli soğuk suyu mümkünse 20 °C'nin altında tutmak, suyun düzenli hareketini sağlamak ve depoyu temiz tutmaktır. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, bina içi depoların yılda en az bir kez temizlenmesini önerir.
Projeniz için fiyat teklifi alın
Kapasite (ton / m³), kullanım amacı ve şehir bilgisini paylaşın; mühendislerimiz panel tipi, ölçü ve malzeme önerisiyle size dönsün.