Konteyner Kent ve Şantiye Su Deposu: Kapasite, Kurulum ve Taşıma

Geçici alanlarda su deposu neden farklı planlanır?

Geçici alanlarda su deposu farklı planlanır, çünkü kalıcı bir teknik hacim yoktur, sahaya erişim sınırlı olabilir ve kullanıcı sayısı kısa sürede değişebilir. Konteyner kentlerde, şantiye kamplarında ve afet sonrası kurulan geçici yerleşimlerde bir konteyner kent su deposu ya da şantiye su deposu dört soruya cevap vermelidir: sahaya nasıl taşınacak, hangi zemine kurulacak, hangi suyu ne kadar depolayacak ve iş bitince ne olacak?

Modüler panel depolar bu ihtiyaca yapısıyla cevap verir; kataloğumuzdaki kullanım alanları arasında şantiye ve inşaat da yer alır (katalog s.4):

• Tüm Aquasan depoları standart panellerden oluşur ve sahada cıvatalı birleşimle kurulur; depo istenen ölçü ve kapasitede, dar girişlerden geçirilerek monte edilebilir (s.4).
• GRP depoda paneller, iç gergiler, galvaniz taşıyıcılar ve çelik şase dâhil tüm parçalar cıvatayla birleştirilir; kaynak gerekmez (s.10, s.13).
• Üç malzeme seçeneği vardır: GRP, galvaniz ve paslanmaz krom. Hangi suyun hangi depoda tutulacağını aşağıda anlattık.

Konteyner kentte kişi başı ne kadar su gerekir?

Konteyner kentte kişi başı su ihtiyacı yerleşimin süresine ve tesislerin türüne göre değişir; tek bir sabit değer yoktur. İnsani yardım alanında yaygın kullanılan Sphere El Kitabı'nın (2018) su temini standardında, hanede içme ve ev içi hijyen için kullanılan ortalama su miktarının göstergesi kişi başı günde en az 15 litredir; el kitabı miktarın bağlama ve müdahalenin aşamasına göre belirlenmesini ister.

Sphere el kitabındaki değer	Ne için?	1.000 kişi için günlük
Kişi başı günde 2,5–3 L	Hayatta kalmak için içme ve gıdayla alınan su	2,5–3 m³
Kişi başı günde 7,5–15 L	Temel toplam: içme, temel hijyen ve temel pişirme	7,5–15 m³
Kişi başı günde 50 L	Kentsel ve orta gelirli bir bağlamda sağlığı ve onuru korumak için kabul edilebilir en az miktar olabilir	50 m³
Kullanıcı başı günde 20–40 L	Kanalizasyona bağlı geleneksel sifonlu tuvaletler	20–40 m³

Kaynak: Sphere Association, The Sphere Handbook, 4. baskı, Cenevre, 2018: su temini standardı 2.1 ve WASH Ek 3. Son sütun tarafımızdan hesaplanmıştır.

El kitabı, 15 litrenin bir üst sınır olmadığını ve her duruma uymadığını vurgular; insanların yıllarca yerinden edilmiş kalabileceği yerlerde bu değer uygun değildir. Duş, çamaşır ve sifonlu tuvaletin bulunduğu, aylarca kullanılacak bir konteyner kentte bu nedenle daha yüksek bir planlama değeri gerekir. Değeri yerleşimi işleten kurumla birlikte belirleyin ve kullanım başladıktan sonra sayaçla ölçerek güncelleyin.

Örnek: 1.000 kişilik bir yerleşimde kişi başı 50 litre esas alınırsa günlük ihtiyaç 50 m³ olur. Su tankerle ya da kesintili bir hattan geliyorsa ve 2 günlük yedek isteniyorsa depo hacmi 50 × 2 = 100 m³ eder; yangın suyu ayrıca eklenir. Hesabın mantığı su deposu hesabı rehberinde, yangın rezervi yangın suyu deposu rehberinde anlatılıyor.

Şantiye su deposu kapasitesi nasıl belirlenir?

Şantiye su deposunun kapasitesi; çalışanların içme suyu, yıkanma ve tuvalet suyu ile inşaat işlerinde kullanılacak suyun toplamına ve istenen yedek gün sayısına göre belirlenir. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (RG 05.10.2013, sayı 28786) bu ihtiyaçların karşılanmasını ister, ancak miktar vermez:

• Çalışılan yerlerde ve barakalarda çalışanlar için yeterli miktarda içme suyu bulundurulur (Ek-4, A bölümü, madde 69).
• Yapılan iş veya sağlık nedenleri gerektiriyorsa kadın ve erkek çalışanlar için ayrı, sıcak ve soğuk su imkânı bulunan yıkanma yerleri ve duşlar kurulur (madde 55).
• Çalışma, dinlenme, yıkanma ve soyunma yerlerine yakın yeterli sayıda tuvalet ve lavabo bulunur (madde 58); sabit barınma tesislerinde yeterli duş, tuvalet ve lavabo bulundurulur (madde 65).

Yönetmelik miktar vermediği için şantiyeye kişi başı sabit bir değer önermiyoruz. Varsa benzer bir şantiyenin sayaç verisini kullanın; yoksa kişi sayısı, vardiya düzeni ve sahada barınma olup olmadığından yola çıkın. İnşaat işlerinde kullanılacak suyu (ör. toz bastırma, ekipman yıkama) iş programından ayrıca ekleyin; depo hacmi, günlük toplam ihtiyacın yedek gün sayısıyla çarpımıdır.

İçme suyu ve kullanma suyu ayrı depolanmalı mı?

Evet; insanların içtiği, yemekte ve temizlikte kullandığı su ile inşaat işleri veya yangın için tutulan içilmeyen su ayrı depolarda saklanmalıdır. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik, içme-kullanma suyunu genel olarak içme, yemek yapma, temizlik ve diğer evsel amaçlarla kullanılan su olarak tanımlar (RG 17.02.2005, sayı 25730, md. 5); konteynerlerdeki duş ve lavabo suyu da bu sınıftadır.

Su	Kullanım	Depo seçimi (katalog)
İçme-kullanma suyu	İçme, yemek, duş, lavabo	GRP veya paslanmaz krom. GRP panel ışık geçirmez, depo içinde yosun oluşmaz (s.5); paslanmaz en yüksek hijyen vurgusuyla öne çıkar (s.4).
İçilmeyen su	İnşaat işleri, ekipman yıkama, yangın rezervi	Galvaniz, GRP veya paslanmaz. Katalogda galvaniz depo "içme ve kullanım suyu amaçlı olmayan" depo olarak sınıflandırılır (s.21).

Galvaniz depoyu konteynerlerin duş ve lavabo hattına bağlamayın; bu sınıflandırma yalnız içme suyunu değil kullanım suyunu da dışarıda bırakır. İçme-kullanma suyu ile yangın suyu aynı alanda tutulacaksa bölme paneliyle iki hazneye ayrılan tek GRP depo yer kazandırır: katalogdaki örnekte aynı alana kurulan iki ayrı 2 × 1,5 × 2 m depo toplam 12 ton, 2 × 4 × 2 m bölmeli depo 16 ton su alır (s.13).

Geçici sahada depo kaidesi nasıl hazırlanır?

Geçici sahada da depo, düzgün ve taşıma gücü yeterli bir beton kaideye oturtulmalıdır; deponun geçici olması dolu ağırlığını azaltmaz. 1 m³ su yaklaşık 1 ton olduğundan 50 m³'lük dolu bir depo zemine yalnız sudan yaklaşık 50 ton yük getirir.

• Kaide: GRP depolarda beton kaidenin basınç dayanımı en az 180 kg/cm² olmalı, üzerindeki tesviye harcı 20 mm'yi geçmemelidir (katalog s.13). Kaide sahada, depo ölçüsüne göre hazırlanır (s.10).
• Şase: Depo, kaide üzerindeki sıcak daldırma galvaniz çelik şaseye oturtulur; şase de cıvatalı kurulur (s.9, s.13).
• Zemin: Dolgu veya yeni düzenlenmiş bir sahada kaidenin oturacağı zeminin taşıma gücünü bir inşaat mühendisine kontrol ettirin.
• Boşluk: Depo çevresinde montaj ve bakım için boşluk bırakılır; katalog duvar ve kolona 500 mm, iki ayrı depo arasına 1 m öngörür (s.9, s.13).
• Borular: Boru tesisatı depoya yük bindirmeyecek şekilde ayrıca desteklenir (s.13).

Açık sahada iklim yükleri de önemlidir: GRP depo boşken bile 60 m/s rüzgâra dayanacak şekilde tasarlanır, çatısı 200 kgf/m² kar yükünü taşır ve paneller UV ışınlarına dayanıklıdır (s.5, s.12). Soğuk bölgeler için 25 mm poliüretan köpüklü ısı yalıtımlı panel seçilebilir (s.12); ayrıntılar su deposu sıcaklığı ve ısı yalıtımı rehberinde. Afet bölgesinde depo ve bağlantılar için alınacak önlemleri depreme dayanıklı su deposu rehberinde anlattık.

Panel depo sahaya nasıl taşınır, ne kadar sürede kurulur?

Modüler depo sahaya tek tek paneller hâlinde gelir ve orada birleştirilir; tek parça büyük bir gövdenin taşınması gerekmez. GRP panel 1.000 × 1.000 mm (yarım panel 1.000 × 500 mm), galvaniz ve paslanmaz panel 1.080 × 1.080 mm'dir (s.4, s.11).

• Ağırlık: GRP'nin yoğunluğu 1,8 kg/dm³, çeliğinki 7,85 kg/dm³'tür (s.8). Panel ağırlığı kalınlığa da bağlıdır; dolu depoda asıl yükü su oluşturur.
• Nakliye: Kataloğumuzdaki karşılaştırmada nakliye ölçütünde paslanmaz ve çelik depo "Çok iyi", GRP panel depo "Normal", beton depo "Zayıf" puan alır (s.7).
• Kurulum süresi: Katalog sabit bir montaj süresi vermez; süre depo büyüklüğüne, kaidenin hazır olmasına ve sahaya erişime bağlıdır. Kaidenin ekip gelmeden hazırlanması ve panellerin taşınacağı yolun açık tutulması işi kolaylaştırır.

Kurulum adımları ve sızdırmazlık ayrıntıları modüler su deposu montajı rehberinde anlatılıyor.

Depo sökülüp başka bir sahaya kurulabilir mi?

Cıvatalı birleşim ilke olarak sökülebilir, ancak kataloğumuz depoların sökülüp başka bir yerde yeniden kurulmasını ayrıca tanımlamaz. Depoyu iş bitince taşımayı planlıyorsanız bunu teklif aşamasında belirtin ve şu noktaları üreticiyle netleştirin:

• Sökümde hangi parçaların yeniden kullanılacağı, hangilerinin (ör. sızdırmazlık bandı, conta, cıvata) yenileneceği,
• Yeni sahada kaide ve şasenin yeniden hazırlanması,
• Yeniden kurulumdan sonra kaçak kontrolünün nasıl yapılacağı,
• Panellerin taşıma ve bekleme sırasında korunması.

Aquasan panel, conta ve bağlantı elemanlarını yedek parça olarak stoktan temin eder (s.18); çelik depolarda paneller gerektiğinde birbirinden bağımsız değiştirilebilir (s.14). Yeniden kurulan depo içme suyu için kullanılacaksa önce temizlenip dezenfekte edilmeli, sudan numune alınarak analiz ettirilmelidir.

Suyu konteynerlere nasıl dağıtırsınız? Hidrofor ihtiyacı

Depodaki su konteynerlere, duşlara ve mutfaklara kendi ağırlığıyla yeterli basınçta ulaşamıyorsa bir hidrofor gerekir; yaklaşık her 10 metre yükseklik 1 bar basınca karşılık gelir. Kullanım suyu hidroforu depodan beslenir: hidrofor depodan emip dağıtım hattına basar, depodaki seviye flatörü su bitince pompaları durdurarak susuz çalışmayı önler (Aquapump kataloğu s.7).

• Paket hidrofor: Kaide üzerine monte edilmiş gelir; emme ve basma kollektörü tesisata bağlanıp enerji kablosu panoya girildiğinde çalışır (Aquapump kataloğu s.6).
• Yedekli çalışma: Bir pompa arızalandığında suyun kesilmemesi isteniyorsa iki pompanın sıralı çalıştığı çift pompalı set seçilebilir.
• Ortak musluklar: Sphere, 7,5 L/dk debili bir musluğu en fazla 250 kişinin kullanmasını gösterge alır.

Debi ve basma yüksekliği hesabı hidrofor seçimi rehberinde, setler Aquapump sayfasında. Depo, hidrofor ve pompayı aynı çatı altında üretiyor, tek projede birlikte planlıyoruz (katalog s.22).

Geçici alanda depo hijyeni ve Aquasan desteği

Geçici alanda depo hijyeni, sahayı işleten ekibin düzenli bir kontrol programıyla korunur. Önerilerimiz:

• Depoyu ilk kullanımdan önce ve her yeniden kurulumdan sonra temizletip dezenfekte ettirin.
• İçme suyu deposunu yalnız içme suyu niteliğindeki kaynaktan doldurun; içilmeyen suyun hattıyla karıştırmayın.
• Bakım kapağını kapalı tutun, havalandırma ağzını toz ve böceğe karşı kontrol edin.
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bina içi depoların yılda en az bir kez temizlenmesini önerir; suyun rengi, kokusu veya tadı değişirse bu periyodu beklemeyin.

Temizlik adımları ve kapalı alan güvenliği su deposu temizliği ve bakımı rehberinde. Aquasan saha operasyonlarını kendi uzman montaj ekipleriyle Türkiye genelinde ve yurt dışında yürütür; yerinde montaj, yedek parça, hızlı servis ve periyodik bakımı tek elden verir, ürün garantisi 2 yıldır (katalog s.3, s.18). Teklif için kapasiteyi, depo tipini, kurulum alanının ölçüsünü, kurulum yerini, kullanım amacını, ısı yalıtımı ihtiyacını ve proje adresini teklif formuyla iletin (s.23).