Gri Su Deposu Nedir? Gri Su Sistemi, Yönetmelik Şartları ve Depo Seçimi

Gri su nedir, hangi su gri su sayılır?

Gri su, binada yıkanma ve yıkama noktalarından gelen kullanılmış sudur; ancak bu suyun tamamı yeniden kullanım için toplanmaz. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne (RG 03.07.2017, sayı 30113) göre gri su sistemlerinde yalnız duş, küvet gibi yıkanma yerlerinden ve el-yüz yıkama lavabolarından elde edilen hafif gri su toplanabilir (57. maddenin 7. fıkrasının (a) bendi; kısaca md. 57/7-a).

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Mart 2025 tarihli Yerinde İçilemez Su Sistemleri Kılavuzu ayrımı netleştirir: mutfak evyelerinden, çamaşır ve bulaşık makinelerinden gelen sular toplanmaz ve hesaba katılmaz. Klozet ve pisuar atık suyu ise gri su sistemine hiç girmez.

Suyun geldiği yer	Gri su sistemine alınır mı?
Duş ve küvet	Evet, hafif gri su olarak
El-yüz yıkama lavabosu	Evet, hafif gri su olarak
Mutfak evyesi	Hayır
Çamaşır ve bulaşık makinesi	Hayır
Klozet ve pisuar	Hayır

Gri su deposu, bu suyun arıtıldıktan sonra tuvaletlere verilmek üzere bekletildiği depodur. Yönetmeliğin uyulmasını istediği TS EN 16941-2 standardının adı da "Arıtılmış gri suyun (lavabo atık suyu) kullanımına yönelik sistemler"dir; standart, arıtma yapılmadan doğrudan yeniden kullanım sistemlerini kapsamı dışında tutar. Tarım ve Orman Bakanlığının Su Verimliliği Yönetmeliği de gri suyu; yağmur suyu, atık sular, acı su ve deniz suyuyla birlikte "geleneksel olmayan su kaynakları" arasında sayar (RG 27.12.2024, sayı 32765, md. 3).

Gri su nerelerde kullanılabilir?

Türkiye'de gri su sistemlerinden temin edilen su yalnız tuvalet rezervuarlarında ve sifonlarda kullanılabilir (md. 57/7-a). Bahçe sulaması, çamaşır ve temizlik bu kapsamda değildir; bahçe sulaması için yönetmelik yağmur suyunu öngörür.

• Gri su: Yalnız klozet ve pisuar rezervuarı veya sifonu.
• Yağmur suyu: Yalnız çatı yüzeylerinden toplanır; parsel bahçesinin sulanmasında veya tuvalet rezervuarlarında kullanılır.
• İçme, yemek ve kişisel temizlik: Gri su bu işlerde kullanılmaz; bu kullanımlar EN 16941-2'nin de kapsamı dışındadır.

Avrupa standardı EN 16941-2, arıtılmış gri suyu tuvaletin yanında bahçe sulama, çamaşır ve temizlik için de öngörür. Türkiye'de yönetmelik daha dardır; Bakanlık kılavuzu da talep hesabında çamaşır makinesi ve bahçe sulaması gibi kullanımların dikkate alınmadığını yazar. Projede standarttaki geniş listeyi değil, yönetmeliği esas alın.

Gri su sistemi hangi binalarda zorunlu? Yönetmelik ne diyor?

Gri su sistemi; yatak sayısı 200'den fazla olan konaklama binalarında, yapı inşaat alanı 10.000 m²'den büyük alışveriş merkezlerinde ve yapı inşaat alanı 30.000 m²'den büyük kamu binalarında zorunludur. Hüküm, 11.03.2025 tarihli ve 32838 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 57/A maddesine eklenen beşinci fıkradadır ve değişikliğin yürürlük maddesine göre yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. Sağlık ve eğitim yapılarında gri su sistemi zorunlu değildir.

Sistem	Zorunlu olduğu yapılar (md. 57/A-5)
Gri su toplama sistemi	Yatak sayısı 200'den fazla konaklama binaları; yapı inşaat alanı 10.000 m²'den büyük alışveriş merkezleri; yapı inşaat alanı 30.000 m²'den büyük kamu binaları (sağlık ve eğitim yapıları hariç)
Yağmur suyu toplama sistemi	Depo hacmi ihtiyacı 7 m³'ün üzerindeyse parsel alanı 2.000 m²'den büyük alanlardaki yapılar veya parseldeki toplam çatı izdüşüm alanı 1.000 m²'den büyük yapılar; depo hacmi ihtiyacı 7 m³'ü geçen kamu yapıları

• Kapsam: Yönetmelik, uygulama imar planı bulunan alanları kapsar (md. 2). Zorunlu olmayan bir binada sistem kurulursa da aynı teknik esaslara uyulur.
• Proje: Binada kurulacak yerinde içilemez su sistemleri, yapı ruhsatı eki mekanik tesisat projesinde gösterilir; yağmur suyu sistemi bulunan yapılarda gri su sistemi ondan ayrı planlanır (md. 57/7-a).
• Geçiş hükmü: Zorunluluk, parselde yeni yapılacak yapılar içindir. Fıkra yürürlüğe girmeden önce yapı ruhsatı başvurusu yapılmış yapılarda, 6306 sayılı Kanun kapsamında noter onaylı inşaat sözleşmesi düzenlenmiş yapılarda ve ihale kararı ya da ihale tarihi alınmış kamu yapılarında aranmaz. O tarihten önce parselde ruhsatlı bir yapı varsa parseldeki yeni yapılarda ve ruhsatlı yapıların esaslı tadilatında da aranmaz (geçici md. 3/6).
• Emsal: Binaya ait gri su toplama havuzu ile su depoları, 5. maddenin 8. fıkrasındaki esaslar içinde katlar alanı hesabına dâhil edilmeyen kullanımlar arasındadır (md. 22).

Mevzuat bilgisi, 02.11.2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr'deki güncel metne göre verilmiştir. Belediyenizin kendi imar yönetmeliği ek şart içerebilir; projenizde geçerli şartı belediyeniz ve mekanik tesisat proje müellifinizle teyit edin.

Gri su deposu kaç litre olmalı?

Gri su deposu, sistemin bağlı olduğu tuvalet rezervuarlarında ve sifonlarda bir günde kullanılacak toplam suyun en az yarısını karşılayacak hacimde olmalıdır; hacim TS EN 16941-2'nin Ek A'sında verilen yöntemlerden uygun olanıyla belirlenir (md. 57/7-a). Yani depo, binada oluşan gri suya göre değil, tuvaletlerin günlük talebine göre boyutlandırılır.

Bakanlık kılavuzundaki iki örneğin sonuçları şöyledir:

Örnek	Günlük gri su oluşumu	Tuvaletlerin günlük gri su talebi	En küçük depo hacmi
100 kişi, temel yaklaşım (kişi başı 60 L oluşum, 35 L talep)	6.000 L	3.500 L	1.750 L
300 kişi, ayrıntılı yaklaşım (duş, küvet, lavabo, klozet ve pisuarın debi, hacim ve kullanım sayılarından)	79.800 L	6.300 L	3.150 L

Kaynak: ÇŞİDB Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü, Yerinde İçilemez Su Sistemleri Kılavuzu (Mart 2025). Kılavuz örnek değerleri TS EN 16941-2'nin Ek A çizelgelerine dayandırır; temel yaklaşım, konut tipi binalardaki gibi kişi başı sabit oluşum ve tüketim varsayımına dayanır. Son sütun, talebin yarısı olarak tarafımızdan hesaplanmıştır.

İkinci örnek önemli bir noktayı gösterir: binada oluşan gri su (79.800 L), tuvaletlerin günlük ihtiyacının (6.300 L) çok üstünde olabilir. Depoyu oluşan suya göre büyütmek gerekmez; depolama tankının tahliye hattı atık su şebekesine bağlanır. Bulduğunuz değer alt sınırdır; kesin hacmi mekanik tesisat proje müellifi belirler. Hacmi en × boy × yükseklik ölçüsüne çevirmek için modüler su deposu ölçüleri rehberine bakın.

Bir gri su sisteminde hangi bölümler bulunur?

Bir gri su sistemi toplama, arıtma, depolama ve dağıtım bölümlerinden oluşur; depo bu zincirin ortasındadır. Yönetmeliğin işaret ettiği EN 16941-2 standardının içindekiler listesi, tasarımda ele alınan başlıkları sıralar ve teklif aşamasında neyin sorulacağını da gösterir:

• Toplama: Duş, küvet ve lavabolardan gelen hafif gri su ayrı bir hatla toplanır.
• Arıtma ve su kalitesi: Su, kullanılacağı yerin gerektirdiği niteliğe getirilir; standart, içilemez suyun kalitesini ve su kalitesi testlerini ayrı bölümlerde ele alır.
• Depolama: Depo için malzeme, ölçü, kapasite, taşıyıcılık, su sızdırmazlığı, bağlantılar, erişim ve taşma başlıkları ayrı ayrı tanımlanır.
• Yedek besleme: Gri su yetmediğinde sistem yedek bir kaynaktan beslenir; standart bu bağlantı için bir geri akış önleme düzeni tanımlar.
• Pompa ve kontrol: Toplanan ve arıtılan gri su için pompalar, genleşme tankı, pompa kontrol ünitesi, izleme ve sayaç.
• Dağıtım ve işaretleme: Arıtılmış su ayrı bir boru hattıyla rezervuarlara gider; standardın bir bölümü sistemin ayırt edilmesine ve işaretlenmesine ayrılmıştır.

Pompa setinin ve basınç tankının çalışma mantığı için hidrofor nedir ve genleşme tankı nedir rehberlerine bakın. Arıtma ünitesini ve arıtılmış suyun niteliğini sistem tedarikçisi belirler; bu bilgiyi depo üreticisine iletmeniz malzeme seçimini kolaylaştırır.

Gri su deposu hangi malzemeden olmalı?

Gri su deposu ışık almayan kapalı bir gövdeye, korozyona dayanıklı bir malzemeye, tortunun tamamen boşaltılabildiği bir tabana ve sızdırmaz birleşimlere sahip olmalıdır. GRP (CTP) su deposu bu özellikleri katalogdaki şu değerlerle karşılar:

Aranan özellik	GRP depoda karşılığı (katalog)
Işık geçirmezlik	Paneller UV ışınlarına dayanıklı ve ışık geçirmez; depo içinde yosun oluşmaz. Çatı paneli de ışık geçirmez (s.5, s.10).
Korozyon	Sıcak presle üretilen paneller korozyona uğramaz (s.6).
Tam boşaltma	Bombeli taban; depo, tabanın en alt noktasındaki drenaj panelinden tamamen boşaltılır (s.9, s.11).
Sızdırmazlık	Birleşimler PVC köpük bantla yalıtılır; dolu depoda su basıncı bombeli tabanın flanş birleşimlerini sıkıştırır (s.11, s.12).
Bağlantılar	Giriş, çıkış, taşma ve boşaltma bağlantıları flanşlı veya dişli üretilir (s.10, s.13).
Su sıcaklığı	Normal kullanımda 30 °C altı, en fazla 50 °C (s.12).

Galvaniz su deposu kataloğumuzda "içme ve kullanım suyu amaçlı olmayan" depo olarak sınıflandırılır (s.21) ve yangın ya da sulama suyu gibi içilmeyen sularda kullanılır. Arıtılmış gri su için galvaniz düşünülüyorsa arıtma çıkışındaki suyun özelliklerini (ör. dezenfeksiyon yöntemi) teklif aşamasında bize iletin; çinko kaplamanın bu suya uygunluğunu projeye göre birlikte değerlendirelim. Paslanmaz krom depo ise katalogda en yüksek hijyen ve korozyona dayanım vurgusuyla öne çıkar (s.4).

Malzemeler arasındaki genel farklar GRP, paslanmaz ve galvaniz karşılaştırmasında, ışık geçirmez panelin depoyu yosundan nasıl koruduğu su deposunda yosun rehberinde anlatılıyor.

Gri su neden içme suyuyla asla karışmamalı?

Gri su arıtılsa bile içme suyu değildir; bu yüzden içme suyuyla aynı depoya, aynı boru hattına ya da aynı hazneye girmemelidir. Yönetmelik gri sudan yalnız tuvaletlerde yararlanılmasına izin verir; EN 16941-2 de içme, yemek hazırlama ve kişisel hijyen kullanımlarını kapsamı dışında tutar. İçme-kullanma suyu ise İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'in Ek-1'indeki parametre değerlerini sağlamalıdır.

• Ayrı depo: Gri su deposunu içme suyu deposundan ayrı kurun. Modüler depoda bölme paneliyle tek gövdede iki hazne oluşturulabilir (katalog s.11, s.13); ancak içme suyu ile gri suyu aynı gövdede yalnız bir bölmeyle ayırmayı önermiyoruz.
• Ayrı tesisat: Arıtılmış gri suyu rezervuarlara taşıyan hat içme suyu tesisatına bağlanmaz. EN 16941-2'nin ekinde, dağıtım borularındaki çapraz bağlantıların boyalı suyla aranmasına ilişkin bir örnek yer alır (Ek C).
• Yedek besleme: Sisteme şebeke suyu takviyesi yapılacaksa bağlantı, gri suyun şebekeye geri dönmesini önleyecek biçimde projelendirilir.
• Tahliye: Gri su deposunun tahliye hattı yağmur suyu şebekesine ve binadaki yağmur suyu deposuna bağlanamaz, atık su şebekesine bağlanır (md. 57/7-a).
• İşaretleme: Depoyu, boruları ve rezervuar bağlantılarını "içilmez" uyarısıyla işaretlemenizi öneririz.

İçme suyu deposunda aranacak özellikler için içme suyu deposu rehberine bakın.

Gri su deposu nereye kurulur, bakımı nasıl yapılır?

Yönetmelik depolama tankının yerini esnek bırakır: tank bina bünyesinde; çekme mesafelerini ihlal etmemek kaydıyla bahçe zemininin üstünde veya altında; arka ve yan bahçelerde zemin altında; ön bahçede ise yol cephesine 2 metreden fazla yaklaşmamak kaydıyla zemin altında, öncelik sırası olmadan konumlandırılabilir (md. 57/7-a).

Aquatank modüler depolar beton kaide üzerindeki çelik şaseye kurulur; kapalı alana, çatıya veya açık alana yerleştirilebilir (katalog s.9, s.23). Depo ile duvar, kolon ve tavan arasında montaj ve bakım için 500 mm boşluk bırakılır (s.9). Zemin altına gömülecek bir depo düşünüyorsanız bunu projede ayrıca değerlendirin; kurulum ayrıntıları modüler su deposu montajı rehberinde. Bakımda şu noktalara dikkat edin:

• Tabandaki tortu drenaj panelinden boşaltılır; boşaltılan su atık su şebekesine verilir.
• Bakım kapağı, havalandırma ağzı ve taşma hattı düzenli kontrol edilir; kapak her işten sonra kapatılır.
• Arıtma ünitesinin bakımı, tedarikçisinin talimatına göre ayrıca yapılır.

Depo içine girilen her iş kapalı alan çalışmasıdır; güvenlik kuralları su deposu temizliği ve bakımı rehberinde. Aquasan montaj, yedek parça (panel, conta ve bağlantı elemanları), hızlı servis ve periyodik bakımı tek elden verir; ürün garantisi 2 yıldır (katalog s.3, s.18). Teklif için depo hacmini, kurulum yerini, alan ölçüsünü ve kullanım amacını teklif formuyla iletin (s.23).