Genleşme tankı, kapalı tesisatta ısınıp genleşen suyun fazla hacmini içine alarak basıncın yükselmesini önleyen membranlı basınçlı kaptır. Hidrofor sistemlerinde ise basınç tankı olarak çalışır: küçük su çekişlerini karşılar, pompanın sık dur-kalk yapmasını azaltır.
İçindekiler
Genleşme Tankı Ne İşe Yarar?
Genleşme tankı, ısınan suyun artan hacmine yer açarak kapalı tesisatta basıncın tehlikeli seviyeye çıkmasını önler. Su sıkışmaz; ısındıkça hacmi artar. Kapalı bir devrede bu fazlalığın gidecek yeri yoksa basınç hızla yükselir ve emniyet ventili su atar.
Etki küçük değildir: 90 °C su için genleşme katsayısı yaklaşık 0,0356'dır. Yani 1.000 litre su içeren bir tesisatta yaklaşık 36 litre fazla su oluşur.
Aquasan kataloğu tankın görevini şöyle özetler: kapalı sistem ısıtma tesisatlarında ısınıp genleşen suyun yüksek basınca neden olup tesisata zarar vermesini önlemek ve hidrofor sistemlerinde basınç tankı olarak çalışmak (Aquapump kataloğu s.36).
Genleşme Tankı Nasıl Çalışır?
Genleşme tankının içinde gaz ve su bölümlerini ayıran esnek bir membran bulunur. Aquamax tanklarında değiştirilebilir tip EPDM membran kullanılır (Aquapump kataloğu s.36).
- Soğuk tesisat: Gaz bölümü ön gaz basıncıyla doludur, membran suyu tanktan dışarı iter.
- Isınma: Genleşen su tanka girer, membranı iter ve gazı sıkıştırır.
- Soğuma: Sıkışan gaz suyu tesisata geri verir, basınç eski seviyesine döner.
Hidroforda da mantık aynıdır: pompa çalışırken su tanka girer, kullanımda gaz suyu tesisata iter.
Genleşme Tankı Nerelerde Kullanılır?
Genleşme tankı kapalı ısıtma ve soğutma devrelerinde, hidrofor sistemlerinde kullanılır. Aquamax tankları için katalogdaki notlar şunlardır (Aquapump kataloğu s.36):
- Hem ısıtma hem hidrofor sistemlerinde kullanılabilir.
- Isıtma sistemlerinde döngüş hattına bağlanması gerekir.
- Antifrizli sistemlerde kullanılabilir.
- Çalışma sıcaklığı −10 °C ile +120 °C arasındadır.
Hidrofor tarafı için hidrofor nedir rehberine bakın.
Kapalı ve Açık Genleşme Farkı
Açık genleşme deposu tesisatın en üst noktasında atmosfere açıktır; kapalı genleşme tankı ise tesisatın içinde, basınç altında çalışır.
| Özellik | Açık genleşme deposu | Kapalı genleşme tankı |
|---|---|---|
| Konum | Tesisatın en üst noktası | Kazan dairesi ya da tesisat üzerinde uygun bir nokta |
| Hava ile temas | Var | Yok, membran ayırır |
| Basınç | Atmosfere açık | Basınç altında çalışır |
| Hidroforda kullanım | Yok | Basınç tankı olarak kullanılır |
Genleşme Tankı Hacmi Nasıl Hesaplanır?
Tank hacmi; tesisattaki su miktarı, çalışma sıcaklığı ve tesisatın basınç sınırlarından bulunur. TS EN 12828 yaklaşımına dayanan yaygın yöntem şöyledir:
- Genleşen su: Vex = Vs × n (Vs tesisattaki su hacmi, n genleşme katsayısı)
- Rezerv su: Wrez = Vs × 0,005
- Ön gaz basıncı: P0 = statik yükseklik (m) / 10 + 0,2 bar
- Son basınç: Pfin = emniyet ventili basıncı − 0,5 bar (5 bar'ın altındaki ventillerde)
- Tank hacmi: Vn ≥ (Vex + Wrez) × (Pfin + 1) / (Pfin − P0)
Örnek: 70/50 °C çalışan, 1.500 litre su içeren, statik yüksekliği 15 metre ve emniyet ventili 3 bar olan bir ısıtma tesisatı:
| Kalem | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Genleşen su (n = 0,0228) | 1.500 × 0,0228 | 34,2 L |
| Rezerv su | 1.500 × 0,005 | 7,5 L |
| Ön gaz basıncı | 15 / 10 + 0,2 | 1,7 bar |
| Son basınç | 3 − 0,5 | 2,5 bar |
| Tank hacmi | 41,7 × 3,5 / 0,8 | 182 L, yani 200 L tank |
Örnek yalnız yöntemi gösterir. Kesin boyutlandırmayı tesisatın gerçek değerleriyle mekanik tasarımcı yapmalıdır.
Ön Gaz Basıncı Nasıl Ayarlanır?
Ön gaz basıncı, tank su almıyorken gaz bölümündeki basınçtır ve projeye göre ayarlanmalıdır. Aquamax tankları fabrikadan 4 bar ön gaz basıncıyla çıkar (Aquapump kataloğu s.36); bu değer her tesisata uymaz.
- Isıtma tesisatında: Statik yükseklikten gelen basıncın üzerine 0,2 bar eklenir. 15 metre için 1,7 bar.
- Hidroforda: Üretici kılavuzlarında yaygın değer, pompanın devreye girme basıncının yaklaşık %90'ıdır.
- Ölçüm: Tankın su tarafı basınçsızken gaz vanasından manometreyle yapılır; su basıncı altındaki ölçüm yanıltır.
- Dolum basıncı: Isıtma tesisatı soğukken, ön gaz basıncının yaklaşık 0,3 bar üzerinde doldurulur.
Aquamax Genleşme Tankı Teknik Özeti
Aquamax kapalı genleşme tankları 24 litreden 5.000 litreye kadar üretilir. Temel değerler (Aquapump kataloğu s.36):
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tank hacmi | 24 – 5.000 L |
| Maksimum işletme basıncı | 400 L'ye kadar 6 ve 10 bar, 500 L ve üzeri 10 ve 16 bar |
| Fabrika çıkışı ön gaz basıncı | 4 bar |
| Çalışma sıcaklığı | −10 °C / +120 °C |
| Membran | Değiştirilebilir tip EPDM |
| Su bağlantısı | 1", 1 1/4", 2", NW65, NW80 |
| Kaplama | Elektrostatik toz boya |
| Üretim normu | TS EN 13831 |
Model ölçüleri 10 bar ve 16 bar ürün sayfalarındadır. Belgeler için Sertifikalar sayfasına bakın.
Genleşme Tankı Arızası Nasıl Anlaşılır?
Tank görevini yapmıyorsa tesisat basıncı sıcaklıkla birlikte hızla değişir. Şu belirtilere bakın:
- Isınınca basınç hızla yükseliyor, emniyet ventili su atıyor.
- Soğuyunca basınç çok düşüyor, tesisata sık su ekleniyor.
- Gaz vanasından su geliyor; bu, membranın zarar gördüğünü gösterir.
- Hidroforda pompa çok sık çalışıp duruyor.
Önce ön gaz basıncını kontrol edin. Aquamax tanklarında membran değiştirilebilir tiptedir; değişim için servis ağımıza ulaşın.
Sıkça Sorulan Sorular
Genleşme tankı kaç bar olmalı?
Ön gaz basıncı tesisata göre değişir. Isıtma tesisatında statik yükseklikten gelen basınç üzerine 0,2 bar eklenir; 15 metrelik binada yaklaşık 1,7 bardır. Aquamax tanklar fabrikadan 4 bar ön gazla çıktığı için montajda kontrol edilmelidir.
Genleşme tankı nereye bağlanır?
Isıtma sistemlerinde döngüş hattına bağlanması gerekir (Aquapump kataloğu s.36). Hidroforda basınç tankı olarak hidrofor grubuna bağlanır.
Genleşme tankı kaç litre olmalı?
Tesisattaki su hacmi, çalışma sıcaklığı ve basınç sınırlarından hesaplanır. Bu rehberdeki örnekte 1.500 litre su içeren tesisat için 200 litrelik tank çıkar.
Genleşme tankının membranı değişir mi?
Aquamax tanklarda değiştirilebilir tip EPDM membran kullanılır (Aquapump kataloğu s.36). Tank gövdesi sağlamsa membran değiştirilebilir.
Hidrofor tankı ile genleşme tankı aynı mı?
Yapıları benzerdir: ikisinde de membranla ayrılmış gaz ve su bölümü vardır. Aquamax tanklar hem ısıtma hem hidrofor sistemlerinde kullanılabilir; ön gaz basıncı kullanıma göre ayarlanır.
Projeniz için fiyat teklifi alın
Bina türü, kat sayısı, su kaynağı ve varsa proje debisini paylaşın; ekibimiz uygun hidrofor ya da genleşme tankı önerisiyle size dönsün.