Hidrofor Tankı Nasıl Seçilir? Litre, Ön Gaz Basıncı ve Membran

Hidrofor tankı ne işe yarar?

Hidrofor tankı, pompanın bastığı suyun bir kısmını basınç altında tutup küçük kullanımlarda tesisata geri veren membranlı basınç tankıdır. Aquapump kataloğu bu görevi açıkça tanımlar: genleşme tankı, şehir şebekesi basıncının yetmediği yerlerde kullanılan hidrofor sistemlerinde hidrofor basınç tankı olarak kullanılır (Aquapump kataloğu s.36). Aynı ürün piyasada hidrofor tankı, hidrofor basınç tankı ya da hidrofor genleşme tankı adlarıyla da anılır.

Tankın içinde gaz ve su bölümlerini ayıran esnek bir membran bulunur. Pompa çalışırken su tanka dolar ve gazı sıkıştırır; pompa durduktan sonra açılan bir musluğun ihtiyacını, sıkışan gazın tesisata ittiği su karşılar. Böylece pompa her küçük çekişte devreye girmez.

• Bağlantı yeri: Katalogdaki kullanım suyu hidrofor montaj şemasında tank, hidrofor grubunun yanında durur ve basma kollektörüne esnek bir bağlantıyla bağlanır (s.7). Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Makine Tesisatı Genel Tasarım Teknik Şartnamesi de tankın basma kollektörüne bağlanmasını ve bu kollektörde uygun açma basıncında bir emniyet ventili bulunmasını ister (Sıhhi Tesisat bölümü, madde 2.3.2.2).
• Paket set: Aynı şartname hidroforun pompalar, basınçlandırma tankları, vanalar, basınç şalterleri, su seviye kontrolü ve elektrik panosuyla birlikte ortak bir şasi üzerinde paket olarak temin edilmesini öngörür.

Hidroforun bütün parçalarını ve çalışma sırasını hidrofor nedir rehberinde anlattık.

Hidrofor tankı ile ısıtma genleşme tankı arasındaki fark nedir?

İki tank aynı yapıdadır, fakat farklı bir iş görür ve farklı verilerle seçilir. Aquamax tankları hem ısıtma hem hidrofor sistemlerinde kullanılabilir (Aquapump kataloğu s.36); tankın hangi görevi yapacağını bağlantı yeri, hacmi ve ön gaz ayarı belirler.

Özellik	Hidrofor (basınç) tankı	Isıtma genleşme tankı
Görevi	Küçük su çekişlerini karşılar, pompanın sık devreye girmesini önler.	Isınan suyun genleşen hacmini alır, basıncın yükselmesini önler.
Hacmi belirleyen	Pompa debisi, saatlik kalkış (şalt) sayısı ve basınç aralığı	Tesisattaki su hacmi, çalışma sıcaklığı ve basınç sınırları
Bağlantı yeri	Hidrofor grubunun basma kollektörü (s.7)	Isıtma tesisatının döngüş hattı (s.36)
Ön gaz basıncı	Pompanın devreye girme basıncına göre	Tesisatın statik yüksekliğine göre

Isıtma tesisatı için tank hacmi hesabını ve örneğini genleşme tankı nedir rehberinde verdik; bu rehber yalnız hidrofor tarafını anlatır.

Hidrofor tankı kaç litre olmalı?

Hidrofor tankının litresi daire sayısından doğrudan okunmaz; pompanın debisine, devreye girme ve durma basınçlarına ve pompanın saatte kaç kez çalışıp durabileceğine göre seçilir. Bakanlığın teknik şartnamesi de basınçlandırma tankının su debisine ve hidroforun şalt sayısına göre seçilmesini ister (madde 2.3.2.2). Hacmi belirleyen etkenler şunlardır:

• Pompa debisi: Debisi büyük bir pompa, tankı belirli basınç aralığında daha kısa sürede doldurur. Tank bu debiye göre küçük kalırsa pompa kısa aralıklarla çalışıp durur.
• Devreye girme ve durma basıncı arasındaki fark: Tank suyu yalnız bu iki basınç arasında verir. Etiketteki litrenin tamamı kullanılabilir su değildir; basınç aralığı daraldıkça bir çevrimde tanktan alınabilen su azalır ve aynı işi görmek için daha büyük tank gerekir.
• Saatlik kalkış (şalt) sayısı: Bir motorun saatte kaç kez güvenle devreye girebileceği sınırlıdır ve bu sınırı pompa ile motor üreticisinin verisi belirler. Tank, pompanın bu sınırın altında kalmasını sağlayacak kadar su tutmalıdır.
• Ön gaz basıncı: Yanlış ayarlanmış ön gaz, tankın verebileceği suyu azaltır; ayrıntısı aşağıdaki bölümde.
• Set tipi: Şartname sabit debili çok pompalı setlerde her pompanın ayrı basınç şalteriyle sıralı çalışmasını, frekans konvertörlü setlerde ise pompaların analog basınç sensörüyle devreye girip çıkmasını ister (madde 2.3.2.2). Tank hacmi, setin bu çalışma biçimiyle birlikte değerlendirilir.

Pompa debisinin ve basma yüksekliğinin nasıl bulunduğunu hidrofor seçimi rehberinde anlattık.

Bu rehberde "daire başına litre" gibi bir pratik kural vermiyoruz; böyle bir kural katalogda ve incelediğimiz resmî kaynakta yer almıyor. Pompa debisini, basınç ayarlarını ve set tipini teklif formundan iletirseniz tank hacmini setinizle birlikte belirleriz.

100, 200, 300 ve 500 litre hidrofor tankı: Aquamax ölçüleri

Aquamax tankları katalog tablosunda 24 litreden 5.000 litreye kadar 21 hacimde yer alır ve hepsi fabrikadan 4 bar ön gaz basıncıyla çıkar (Aquapump kataloğu s.36). Tablodaki değerler şöyledir:

Tank hacmi (L)	Maks. işletme basıncı (bar)	Su bağlantısı	Çap × yükseklik (mm)
24	6 / 10	1"	350 × 350
50	6 / 10	1"	380 × 520
80	6 / 10	1"	460 × 830
100	6 / 10	1"	460 × 950
150	6 / 10	1"	500 × 1.200
200	6 / 10	1 1/4"	600 × 1.120
250	6 / 10	1 1/4"	640 × 1.060
300	6 / 10	1 1/4"	640 × 1.290
400	6 / 10	1 1/4"	640 × 1.540
500	10 / 16	2"	800 × 1.380
750	10 / 16	2"	800 × 1.800
1.000	10 / 16	2"	800 × 2.200
1.250	10 / 16	NW65	960 × 2.160
1.500	10 / 16	NW65	960 × 2.610
2.000	10 / 16	NW65	1.100 × 2.430
2.500	10 / 16	NW80	1.150 × 2.790
3.000	10 / 16	NW80	1.200 × 3.070
3.500	10 / 16	NW80	1.400 × 2.780
4.000	10 / 16	NW80	1.400 × 3.100
4.500	10 / 16	NW80	1.500 × 3.020
5.000	10 / 16	NW80	1.500 × 3.270

Basınç sütunundaki iki değer, o hacmin iki ayrı basınç sınıfında üretildiğini gösterir. Tankı yerleştireceğiniz hidrofor dairesinde çap ve yüksekliğin yanında bağlantı ve bakım için çevresinde boşluk bırakın; örneğin 500 litrelik tank 800 mm çapında ve 1.380 mm yüksekliğindedir.

Hidrofor tankı kaç bar olmalı? 10, 16 ve 25 bar

Tankın maksimum işletme basıncı, hidrofor pompasının vana kapalıyken oluşturabileceği en yüksek basıncın altında kalmamalıdır. Bakanlığın teknik şartnamesi basınçlandırma tankının pompanın kapalı vana basıncına dayanıklı seçilmesini ister (madde 2.3.2.2).

• 10 bar: Katalog tablosunda 24 litreden 5.000 litreye kadar bütün hacimlerde bulunan sınıftır (s.36). Model listesi 10 bar ürün sayfasındadır.
• 16 bar: 500 litre ve üzeri tanklarda sunulur (s.36); ayrıntılar 16 bar ürün sayfasındadır.
• 6 bar: 400 litreye kadar olan tanklarda ikinci seçenektir (s.36); yalnız pompanın kapalı vana basıncı bu değerin altında kalan setlerde düşünülebilir.
• 25 bar: Aquasan hidrofor setlerinin gövde basıncı 10, 16 ya da 25 bar olabilir (s.5–6); katalogdaki tank tablosu ise 6, 10 ve 16 bar sınıflarını listeler. Daha yüksek basınçlı projeler için 25 bar seri sayfasına bakın; tank sınıfını teklif aşamasında birlikte teyit edelim.

Pompa gövde basıncı ile tank basınç sınıfı aynı tesisatta birlikte seçilmelidir. Şartname ayrıca basma kollektöründe uygun boşaltma debisi ve açma basıncında bir emniyet ventili ister; tankı seçerken bu ventilin ayar değerini de birlikte değerlendirin.

Ön gaz basıncı devreye girme basıncına göre nasıl ayarlanır?

Hidrofor tankının ön gaz basıncı, pompanın devreye girme basıncının biraz altına ayarlanır; kesin değeri tank ve set üreticisinin talimatı belirler. Ön gaz basıncı, tank hiç su almamışken gaz bölümündeki basınçtır ve tankın ne kadar su verebileceğini doğrudan etkiler.

• Ön gaz devreye girme basıncından yüksekse: Tank, tesisat basıncı devreye girme değerine inmeden boşalır. Pompa çalışmaya başladığında tanktan destek gelmez ve tank her çevrimde tamamen boşalır.
• Ön gaz çok düşükse: Pompa devreye girdiğinde tankta hâlâ kullanılmamış su bulunur. Bu su hiç tesisata verilmediği için tank, etiketindeki hacimden küçük bir tank gibi çalışır.
• Fabrika ayarı: Aquamax tankları fabrikadan 4 bar ön gazla çıkar (s.36). Örneğin pompanın devreye girme basıncı 3 bar olarak ayarlandıysa fabrika değeri bunun üzerindedir ve montajda düşürülmelidir.
• Ölçüm: Ön gaz, tankın su tarafı basınçsızken gaz vanasından manometreyle ölçülür; su basıncı altında yapılan ölçüm yanıltır.
• Doldurma gazı: Bakanlığın teknik şartnamesi tankın gaz tarafının azot gazıyla doldurulmasını ister (madde 2.3.2.2).

Pompanın devreye girme ve durma basınçlarını sonradan değiştirirseniz ön gazı da yeniden kontrol ettirin. Isıtma tesisatında ön gaz farklı bir mantıkla, statik yüksekliğe göre ayarlanır.

Hidrofor membranı ne zaman değişir? Arıza belirtileri

Hidrofor membranı, tank su ile gazı artık birbirinden ayıramadığında değiştirilir; en sık görülen işaret pompanın kısa aralıklarla sık sık çalışıp durmasıdır. Aşağıdaki belirtilerde önce ön gaz basıncını, sonra membranı kontrol ettirin:

Belirti	Olası neden	Ne yapılır?
Pompa kısa aralıklarla sık sık çalışıp duruyor	Tankta gaz azalmış, membran zarar görmüş ya da tesisatta kaçak var	Ön gaz basıncı ölçülür, tesisat kaçak için kontrol edilir.
Gaz vanasından su geliyor	Membran zarar görmüş	Tank devreden ayrılır, membran değiştirilir.
Ön gaz takviyesinden kısa süre sonra basınç yine düşüyor	Gaz vanasında ya da membranda kaçak	Tank servis tarafından kontrol edilir.

Aquamax tanklarında değiştirilebilir tip EPDM membran kullanılır (Aquapump kataloğu s.36); tank gövdesi sağlamsa yalnız membran yenilenebilir. Bakanlığın teknik şartnamesi de hidrofor tanklarının değişebilir membranlı olmasını ve membranın su kullanımına uygun EPDM veya bütil malzemeden yapılmasını ister (madde 2.3.2.2). Tank içme suyu hattında kullanılacaksa membranın bu kullanıma uygunluğunu teklif aşamasında ayrıca sorun.

Membran değişimi basınçlı bir kabın açılmasını gerektirir: tank tesisattan ayrılır, su ve gaz tarafı basınçsız hâle getirilir, yeni membran takıldıktan sonra ön gaz yeniden ayarlanır. Bu işi deneyimli bir servise bırakmanızı öneririz.

Hidrofor tankı fiyatı neye göre değişir, teklif için ne gerekir?

Hidrofor tankı fiyatı tek bir liste değeriyle verilmez; tankın hacmi, basınç sınıfı, su bağlantısı ve adedi fiyatı belirler. Size uygun tankı ve fiyatı hazırlayabilmemiz için şu bilgiler gerekir:

• Hidrofor setinin pompa sayısı, debisi ve tipi (sabit debili ya da frekans kontrollü),
• Pompanın devreye girme ve durma basınçları, biliniyorsa vana kapalıyken oluşan basınç,
• Suyun kullanım amacı (içme suyu ya da kullanım suyu),
• Tankın konacağı yerin ölçüleri ve mevcut bağlantı çapı,
• Eski bir tank yenileniyorsa etiketindeki hacim ve basınç değerleri.

Aquapump kataloğu yerinde montaj, yedek parça temini, hızlı servis ve periyodik bakım hizmetlerini birlikte sıralar (s.40). Bilgileri teklif formundan iletin; tankı hidrofor setinizle birlikte değerlendirelim. Hidrofor setleri Aquapump, tank modelleri Aquamax sayfasındadır.